Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

धूम्राक्षप्रेषणम्

The Dispatch of Dhūmrākṣa

एतत्तुवचनंचोक्त्वामन्त्रिणोराक्षसेश्वरः ।उवाचनैरृतांस्तत्रसमीपपरिवर्तिनः ।।6.51.6।।

etat tu vacanaṃ coktvā mantriṇo rākṣaseśvaraḥ |

uvāca nairṛtāṃs tatra samīpaparivartinaḥ ॥6.51.6॥

Nachdem er diese Worte zu seinen Ministern gesprochen hatte, wandte sich der Herr der Rākṣasas an die rākṣasischen Krieger, die dort in seiner Nähe dienstbereit standen.

एतत्this
एतत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् — वचनम्
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
वचनम्speech, words
वचनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (and)
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund)
मन्त्रिणःministers
मन्त्रिणः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमन्त्रिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), बहुवचन
राक्षसेश्वरःlord of the Rakshasas
राक्षसेश्वरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराक्षस + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (rākṣasānām īśvaraḥ)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
नैरृतान्Rakshasas (Nairṛtas)
नैरृतान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनैरृत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb)
समीपपरिवर्तिनःstanding/remaining nearby
समीपपरिवर्तिनः:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसमीप + परिवर्तिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुषः (समीपे परिवर्तन्ते इति) — नैरृतान् इति विशेष्यस्य

Having spoken like that to the ministers, the Lord of Rakshasas said to the Rakshasas who stood waiting close by.

R
Rāvaṇa (rākṣaseśvara)
M
ministers (mantriṇaḥ)

FAQs

Responsible rule involves consultation and clear communication; even in adharma-driven courts, the structure of counsel reflects a dharmic ideal of deliberation.

Transition from Rāvaṇa’s internal doubt to action: he turns from ministers to nearby troops to issue instructions.

Decisiveness after deliberation: moving from suspicion to an ordered command.