Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

धूम्राक्षप्रेषणम्

The Dispatch of Dhūmrākṣa

घोरैर्दत्तवरैर्भद्धौशरैराशीविषोपमैः ।अमोघैस्सूर्यसङ्काशैःप्रमथ्येन्द्रजितायुधि ।।6.51.15।।तदस्त्रबन्धमासाद्ययदिमुक्तौरिपूमम ।संशयस्थमिदंसर्वमनुपश्याम्यहंबलम् ।।6.51.16।।

tad astra-bandham āsādya yadi muktau ripū mama |

saṃśaya-stham idaṃ sarvam anupaśyāmy ahaṃ balam ||6.51.16||

Wenn meine Feinde selbst nach dem Bann jenes Waffenzaubers befreit wurden, dann sehe ich mein ganzes Heer im Zweifel stehen—sein Schicksal ist nun ungewiss.

tatthat
tat:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; referring to the mentioned
astra-bandhamthe weapon-bondage
astra-bandham:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootastra + bandha (प्रातिपदिक-समास)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (‘bondage of weapons/arrows’)
āsādyahaving encountered
āsādya:
Kriya (क्रिया/Preceding action)
TypeVerb
Rootā-√sad (धातु)
Formकृदन्त (ल्यप्/absolutive); ‘having encountered/reached’
yadiif
yadi:
Sambandha (सम्बन्ध/Condition marker)
TypeIndeclinable
Rootyadi (अव्यय)
Formशर्त-अव्यय (conditional particle)
muktaufreed
muktau:
Karta (कर्ता/Subject complement)
TypeVerb
Root√muc (धातु) + kta (कृत्)
Formकृदन्त (past passive participle/क्त); पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; ‘freed’
ripūnenemies
ripūn:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootripu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
mamamy
mama:
Sambandha (सम्बन्ध/Possessor)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी, एकवचन
saṃśaya-sthamin doubt
saṃśaya-stham:
Karma (कर्म/Object qualifier)
TypeAdjective
Rootsaṃśaya + stha (प्रातिपदिक-समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (‘standing in doubt’) qualifying idaṃ sarvam/balam (context)
idamthis
idam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
sarvamall, entire
sarvam:
Karma (कर्म/Object qualifier)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; qualifying idam
anupaśyāmiI perceive, I see
anupaśyāmi:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootanu-√paś (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद; उत्तमपुरुष (1st), एकवचन
ahamI
aham:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; प्रथमा, एकवचन
balamarmy, force
balam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootbala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

"My arrows which are equal in brilliance to Vasuki by which my enemies' life was taken away has become in fructuous now."

R
Rāvaṇa
R
Rāma
L
Lakṣmaṇa
R
Rākṣasa army (bala)

FAQs

A ruler’s adharma leads to insecurity: when one’s cause is unjust, even great resources feel unstable, and confidence turns into doubt.

Rāvaṇa processes the news that Rāma and Lakṣmaṇa are free despite Indrajit’s weapon-bond and fears for the security of his forces.

Prudence (in a negative mirror): Rāvaṇa’s strategic anxiety shows awareness of risk, though not aligned with repentance or a turn toward dharma.