Previous Verse
Next Verse

Shloka 24

सुवेलारोहणं रावण-सुग्रीव-नियुद्धम्

Ascent of Suvela and the Ravana–Sugriva Duel

मण्डलानिविचित्राणिस्थानानिविविधानिच ।मूत्रकाणिचित्राणिगतप्रत्यागतानिच ।।6.40.23।।तिरच्शीनगतान्येवतथावक्रगतानिच ।परिमोक्षंप्रहाराणांवर्जनंपरिधावनम् ।।6.40.24।।अभिद्रवणमाप्लावमावस्थानंसविग्रहम् ।परावृत्तमपावृत्तमपद्रुतमवप्लुतम् ।।6.40.25।।उपन्यस्तपमन्यस्तंयुद्धमार्गविशारदौ ।तौसञ्चेचेरतुरन्योन्यंवानरेन्द्रश्चरावणः ।।6.40.26।।

etasminn antare rakṣo māyābalam athātmanaḥ |

ārabdhum upasaṃpede jñātvā taṃ vānarādhipaḥ ||

utpapāta tadā ākāśaṃ jitakāśī jitaklamaḥ |

rāvaṇaḥ sthita evātra harirāj eva vañcitaḥ ||

In diesem Augenblick suchte der Rākṣasa die Kraft seiner eigenen Māyā in Gang zu setzen. Als der Herr der Vānaras dies erkannte, sprang er—mit Siegesglanz und ohne Ermüdung—in den Himmel empor. Rāvaṇa blieb dort stehen, als wäre er vom Affenkönig überlistet worden.

एतस्मिन्in this
एतस्मिन्:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग/पुल्लिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
अन्तरेin the interval / meanwhile
अन्तरे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
रक्षःthe Rakshasa (Ravana)
रक्षः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरक्षस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (as class-noun: the Rakshasa)
मायाबलम्illusory power
मायाबलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमाया + बल (प्रातिपदिक)
Formसमास: माया-बल (power of illusion); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक अव्यय (then)
आत्मनःof himself
आत्मनः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, षष्ठी, एकवचन (genitive singular)
आरब्धुम्to undertake
आरब्धुम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootआ-√रभ् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive); धातु: रभ्, उपसर्ग: आ; अर्थ: to undertake/begin
उपसंपेदेapproached / set about
उपसंपेदे:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootउप-सम्-√पद् (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; धातु: पद्, उपसर्ग: उप+सम्
ज्ञात्वाhaving known
ज्ञात्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Root√ज्ञा (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive); अर्थ: having known
तम्him/that
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
वानराधिपःthe monkey leader
वानराधिपः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवानर + अधिप (प्रातिपदिक)
Formसमास: वानर-अधिप (lord of monkeys); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उत्पपातleapt up
उत्पपात:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootउत्-√पत् (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; धातु: पत्, उपसर्ग: उत्
तदाthen
तदा:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (then)
आकाशम्the sky
आकाशम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआकाश (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
जितकाशीwith a victorious air
जितकाशी:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootजित + काशी (प्रातिपदिक)
Formसमास: जित-काशी (having conquered 'kāśī' = radiance/appearance; i.e., with victorious mien); क्त-प्रत्ययान्त; पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
जितक्लमःuntiring
जितक्लमः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootजित + क्लम (प्रातिपदिक)
Formसमास: जित-क्लम (having overcome fatigue); क्त-प्रत्ययान्त; पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
रावणःRavana
रावणः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरावण (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
स्थितःstood
स्थितः:
Kriyā (क्रिया/स्थितिक्रिया)
TypeAdjective
Root√स्था (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (predicate adjective)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय
अत्रhere
अत्र:
Deśa (देश)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (locative adverb)
हरिराजःthe monkey-king
हरिराजः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहरि + राजन् (प्रातिपदिक)
Formसमास: हरि-राज (king of monkeys); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
इवas if
इव:
Upamā (उपमा-marker)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमावाचक अव्यय
वञ्चितःdeceived/baffled
वञ्चितः:
Kriyā (क्रिया/भाव)
TypeAdjective
Root√वञ्च् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (predicate adjective)

Both Vanara king and Ravana being learned in war craft, went around in circles like ox's urine, stood in different wonderful postures, moved forward and backward horizontally and obliquely to evade movements, hitting, and delivering each other, standing steadily motionless, striking, jumping, assaulting each other coming forward and going away, going backwards jumping from behind, holding hands and folding to resist exhibiting their skill in combat.

R
Rāvaṇa
S
Sugrīva
R
Rākṣasa (people/group)
V
Vānara (people/group)
M
Māyā

FAQs

The contrast between māyā (deceptive power) and alert discernment underscores satya-aligned dharma: righteousness requires clarity of perception and refusal to be ruled by deceit.

Rāvaṇa attempts to employ illusion; Sugrīva anticipates it and springs into the sky, leaving Rāvaṇa momentarily checked and confounded.

Sugrīva’s vigilance and quick intelligence (pramāda-rahitatā), paired with tireless energy.