Previous Verse
Next Verse

Shloka 21

विभीषणोपदेशे रावणस्य परुषवाक्यम्

Ravana’s Harsh Reply to Vibhishana’s Counsel

सुलभाःपुरुषराजन् सततंप्रियवादिनः ।अप्रियस्यचपथ्यस्यवक्ताश्रोताचदुर्लभः ।।।।

sulabhāḥ puruṣa rājan satataṃ priyavādinaḥ | apriyasya ca pathyasya vaktā śrotā ca durlabhaḥ ||

O König, leicht findet man Menschen, die stets Angenehmes reden; doch selten ist, wer Unangenehmes und doch Heilsames sagt, und selten auch, wer es zu hören vermag.

baddhambound
baddham:
Karma (कर्म/object-qualifier)
TypeVerb
Rootbandh (बन्ध्) (धातु)
Formकृदन्त, क्त-प्रत्यय; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (of tvām: bound)
kālasyaof Time/Death
kālasya:
Sambandha (सम्बन्ध/genitive)
TypeNoun
Rootkāla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
pāśenaby the noose
pāśena:
Karana (करण/instrument)
TypeNoun
Rootpāśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; करण (instrument)
sarva-bhūtāpahāriṇāall-being-destroying
sarva-bhūtāpahāriṇā:
Karana (करण/instrument-qualifier)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक) + bhūta (प्रातिपदिक) + apahārin (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (sarvāṇi bhūtāni apaharati iti); पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; pāśena इति विशेषणम् (noose that takes away all beings)
nado not
na:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
naśyantamperishing
naśyantam:
Karma (कर्म/object-qualifier)
TypeVerb
Rootnaś (नश्) (धातु)
Formकृदन्त, शतृ-प्रत्यय (present active participle); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (of tvām: perishing)
upekṣetashould ignore
upekṣeta:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootupa + īkṣ (ईक्ष्) (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), आत्मनेपद; मध्यम-पुरुष, एकवचन; निषेधेन सह (should not ignore)
tvāmyou
tvām:
Karma (कर्म/object)
TypeNoun
Roottvad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formसर्वनाम; द्वितीया, एकवचन
pradīptamblazing
pradīptam:
Karma (कर्म/object-qualifier)
TypeVerb
Rootpra + dīp (दीप्) (धातु)
Formकृदन्त, क्त-प्रत्यय; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; उपमानस्य विशेषणम् (blazing)
śaraṇama refuge; shelter
śaraṇam:
Karma (कर्म/object in simile)
TypeNoun
Rootśaraṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; उपमानपद (as refuge/house)
yathālike
yathā:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय)
Formअव्यय, उपमानार्थे (as/like)

"O King! Those who speak pleasingly are always easier to find than those who speak unpleasant but good words. Listeners of unpleasant words (though good) are difficult (to find)."

V
Vibhīṣaṇa
R
Rāvaṇa

FAQs

Dharma values truthful, beneficial speech over flattery; both honest advisors and receptive leaders are rare and essential for righteous rule.

Vibhīṣaṇa contrasts flattering courtiers with genuine well-wishers, implicitly criticizing the atmosphere around Rāvaṇa.

Satya with hita (truth with welfare): the courage to speak and the maturity to hear difficult truths.