Previous Verse

Shloka 25

रावणवधोत्तरं विभीषणशोकः—क्षत्रधर्मोपदेशः

Vibhishana’s Lament after Ravana’s Fall; Instruction on Kshatriya-Dharma

मरणान्तानिवैराणिनिर्वृत्तंवःप्रयोजनम् ।क्रियतामस्यसंस्कारोममाप्येषयथातव ।।।।

maraṇāntāni vairāṇi nirvṛttaṃ vaḥ prayojanam |

kriyatām asya saṃskāro mamāpy eṣa yathā tava ||

Feindschaften enden mit dem Tod; euer Vorhaben ist erfüllt. Vollzieht seine Totenriten — dies ist mir ebenso Anliegen wie euch.

मरणान्तानिending with death, lasting until death
मरणान्तानि:
Karma (कर्म) विशेषण
TypeAdjective
Rootमरण-अन्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; तत्पुरुष: मरणम् अन्तः येषाम् (ending with death); विशेषणम् (वैराणि)
वैराणिenmities
वैराणि:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootवैर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
निर्वृत्तम्ended, accomplished
निर्वृत्तम्:
Karta (कर्ता) विशेषण
TypeAdjective
Rootनिर् + वृत् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (प्रयोजनम् इत्यस्य विशेषणम्)
वःyour (plural)
वः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन; सर्वनाम
प्रयोजनम्purpose, need
प्रयोजनम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootप्रयोजन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
क्रियताम्let (it) be performed
क्रियताम्:
Vidhi (विधि/Imperative)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive): 'let it be done'
अस्यof him
अस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
संस्कारःfuneral rite, last rite
संस्कारः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसंस्कार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
ममmy
मम:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
अपिalso
अपि:
Samuccaya/Emphasis (समुच्चय/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
एषःthis (request/act)
एषः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
यथाas
यथा:
Prakara (प्रकार/Mode)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक
तवyour
तव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

"There is no use of enmity after death. You may carry out his last rites. That way I am also your relation."।। itayāraṣēvālamīkīyēśarīmadarāmāyaṇēādikāvayēyudadhakāṇaḍēdavādaśōtataraśatatamasasaragaḥ।।This is the end of one hundred and twelfth sarga of Yuddha Kanda of the first epic the holy Ramayana composed by sage Valmiki.

R
Rāma
V
Vibhīṣaṇa

FAQs

Dharma transcends hostility: after death, rancor is relinquished and the dead receive due rites as a moral obligation.

Rāma grants permission and urges the performance of the deceased’s last rites, declaring enmity finished.

Magnanimity and dharmic restraint—victory does not become vengeance; it culminates in humane duty.