Previous Verse
Next Verse

Shloka 23

हनूमद्वृत्तान्तः—वानरबलप्रशंसा च

Hanuman’s Report and Praise of the Vanara Host

जयत्यतिबलो रामो लक्ष्मणश्च महाबलः।राजा जयति सुग्रीवो राघवेणाभिपालितः।।।।अहं कोसलराजस्य दासः पवनसम्भवः।हनुमानिति सर्वत्र नाम विश्रावितं मया।।।।

jayaty atibalo rāmo lakṣmaṇaś ca mahābalaḥ | rājā jayati sugrīvo rāghaveṇābhipālitaḥ ||

ahaṃ kosalarājasya dāsaḥ pavanasambhavaḥ | hanumān iti sarvatra nāma viśrāvitaṃ mayā ||

Sieg dem überaus mächtigen Rama und dem großkräftigen Lakshmana; Sieg dem König Sugriva, von Raghava beschützt. Ich bin der Diener des Königs von Kosala, aus dem Wind geboren — Hanuman; so ließ ich überall meinen Namen erschallen.

जयतिis victorious; triumphs
जयति:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootजि (धातु)
Formलट् (Present/लट्), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular); परस्मैपद
अतिबलःvery mighty
अतिबलः:
Karta (कर्ता/Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootअति-बल (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग (Masculine); समासः—कर्मधारयः ('very strong'); विशेषण
रामःRama
रामः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग (Masculine)
लक्ष्मणःLakshmana
लक्ष्मणः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootलक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन, पुल्लिङ्ग
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
महाबलःmighty
महाबलः:
Karta (कर्ता/Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootमहा-बल (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन, पुल्लिङ्ग; समासः—कर्मधारयः ('greatly strong'); विशेषण
राजाking
राजा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन, पुल्लिङ्ग
जयतिis victorious
जयति:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootजि (धातु)
Formलट्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
सुग्रीवःSugriva
सुग्रीवः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसुग्रीव (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन, पुल्लिङ्ग
राघवेणby Raghava (Rama)
राघवेण:
Karana (करण/Agent-in-passive)
TypeNoun
Rootराघव (प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग (Masculine)
अभिपालितःprotected
अभिपालितः:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootअभि-पाल् (धातु)
Formक्त (Past participle/क्त), प्रथमा, एकवचन, पुल्लिङ्ग; कर्मणि प्रयोग ('protected')
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
कोसलराजस्यof the king of Kosala
कोसलराजस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootकोसल-राज (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन, पुल्लिङ्ग; समासः—तत्पुरुषः ('king of Kosala')
दासःservant
दासः:
Karta (कर्ता/Subject-complement)
TypeNoun
Rootदास (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन, पुल्लिङ्ग
पवनसम्भवःson of the Wind-god
पवनसम्भवः:
Karta (कर्ता/Subject-complement)
TypeNoun
Rootपवन-सम्भव (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन, पुल्लिङ्ग; समासः—तत्पुरुषः ('born of the Wind')
हनुमान्Hanuman
हनुमान्:
Karta (कर्ता/Subject-complement)
TypeNoun
Rootहनुमत् (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन, पुल्लिङ्ग
इतिthus; 'as'
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
सर्वत्रeverywhere
सर्वत्र:
Desha (देश/Spatial)
TypeIndeclinable
Rootसर्वत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb: everywhere)
नामname
नाम:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा/द्वितीया, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग
विश्रावितम्proclaimed; made famous
विश्रावितम्:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootवि-श्रावय् (धातु, णिच्)
Formक्त (Past participle/क्त), प्रथमा/द्वितीया, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; कर्मणि प्रयोग ('made heard')
मयाby me
मया:
Kartrikarana (कर्तृ-करण/Agent)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formतृतीया, एकवचन

"Mighty Rama and Lakshmana and King Sugriva protected by Rama are renowned for their valour. I am Hanuman, son of the Wind-god, a servant of Rama. This I announced.

R
Rama
L
Lakshmana
S
Sugriva
K
Kosala
P
Pavana (Wind-god)
H
Hanuman

FAQs

Dharma is expressed as loyalty and right allegiance: Hanuman declares himself a servant of Rama and proclaims victory for the righteous leaders, aligning personal identity with service to a just cause.

Hanuman recounts the proclamation he made in Lanka—hailing Rama, Lakshmana, and Sugriva, and identifying himself as Rama’s servant, Hanuman.

Dāsya-bhāva (devoted service) and satya (truthful self-identification) joined with fearless public declaration.