Previous Verse
Next Verse

Shloka 91

सुन्दरकाण्डे अष्टपञ्चाशः सर्गः

हनुमद्वृत्तान्तकथनम्, सीताभिज्ञान-प्रदानम्, लङ्कादाह-वर्णनम्

सम्भाषणार्थं च मया जानक्याश्चिन्तितो विधिः।।।।इक्ष्वाकूणां हि वंशस्तु ततो मम पुरस्कृतः।

sambhāṣaṇārthaṁ ca mayā jānakyāś cintito vidhiḥ | ikṣvākūṇāṁ hi vaṁśas tu tato mama puraskṛtaḥ ||

Und ich ersann einen Weg, das Gespräch mit Jānakī zu beginnen; darum stellte ich zuerst das Lob des Geschlechts der Ikṣvākus voran.

सम्भाषणार्थम्for the purpose of conversation
सम्भाषणार्थम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसम्-भाषण + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सम्भाषणस्य अर्थः)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
मयाby me
मया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
जानक्याःof Janaki
जानक्याः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootजानकी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
चिन्तितःconsidered/devised
चिन्तितः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootचिन्त् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘विधिः’ इत्यस्य विशेषण
विधिःplan/method
विधिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
इक्ष्वाकूणाम्of the Ikshvakus
इक्ष्वाकूणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootइक्ष्वाकु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
हिindeed/for
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (emphatic/causal particle)
वंशःlineage
वंशः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवंश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अन्वय-निपात (but/indeed)
ततःtherefore
ततः:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय; तद्-प्रभव)
Formअव्यय (adverb) ‘therefore/from that’
ममmy
मम:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन
पुरस्कृतःput forward/mentioned first
पुरस्कृतः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootपुरस्-कृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘वंशः’ इत्यस्य विशेषण; अर्थः ‘placed in front/put forward’

"I thought of a strategy to enter into conversation with Janaki that is to praise the Ikshvaku race.

H
Hanumān
J
Jānakī (Sītā)
I
Ikṣvāku dynasty

FAQs

Truthful and respectful speech as dharma: Hanumān plans a careful, honorable introduction grounded in truthful praise, avoiding fear or confusion for Sītā.

Before revealing himself, Hanumān decides how to initiate conversation with Sītā safely and credibly.

Prudence (nīti) and integrity in communication—choosing words that reassure and align with truth.