Previous Verse
Next Verse

Shloka 23

दूतधर्म-परामर्शः

Envoy-Immunity and Royal Counsel in Ravana’s Court

अस्मिन्विनष्टे न हि वीरमन्यं पश्यामि यस्तौ वरराजपुत्रौ।युद्धाय युद्धप्रियदुर्विनीतावुद्योजयेद्धीर्घपथावरुद्धौ।।।।

asmin vinaṣṭe na hi vīram anyaṁ paśyāmi yas tau vara-rāja-putrau | yuddhāya yuddha-priya-durvinītāv udyojayed dīrgha-pathāvaruddhau ||

Wenn er vernichtet wird, sehe ich wahrlich keinen anderen Helden, der jene beiden Fürstensöhne—kampfliebend und schwer zu zügeln—zum Krieg antreiben könnte, während sie durch die lange Wegstrecke aufgehalten sind.

अस्मिन्when this one
अस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण/locative absolute base)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
विनष्टेis destroyed/slain
विनष्टे:
Adhikarana (अधिकरण/locative absolute)
TypeVerb
Rootवि+नश् (धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त), सप्तमी-एकवचन; सति-सप्तमी
not
:
Sambandha (सम्बन्ध/negator)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिश्चय/हेतुवाचक-निपात (indeed/for)
वीरम्a hero
वीरम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
अन्यम्another
अन्यम्:
Karma (कर्म/Object modifier)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
पश्यामिI see
पश्यामि:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलट्-लकार, परस्मैपद, उत्तम-पुरुष, एकवचन
यःwho
यः:
Karta (कर्ता/relative subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम
तौthose two
तौ:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, द्विवचन; सर्वनाम
वरराजपुत्रौthe two excellent princes
वरराजपुत्रौ:
Karma (कर्म/Object apposition)
TypeNoun
Rootवर+राज+पुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, द्विवचन; तत्पुरुष (वरस्य राज्ञः पुत्रौ)
युद्धायfor battle
युद्धाय:
Sampradana (सम्प्रदान/Purpose)
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (4th/Dative), एकवचन
युद्धप्रियदुर्विनीतौwar-loving and ill-disciplined (two)
युद्धप्रियदुर्विनीतौ:
Karma (कर्म/Object qualifier)
TypeAdjective
Rootयुद्धप्रिय+दुर्विनीत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, द्विवचन; द्वन्द्व (युद्धप्रियौ च दुर्विनीतौ च)
उद्योजयेत्might incite/urge
उद्योजयेत्:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootउद्+युज् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
दीर्घपथावरुद्धौblocked by a long route
दीर्घपथावरुद्धौ:
Karma (कर्म/Object qualifier)
TypeAdjective
Rootदीर्घपथ+अवरुद्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, द्विवचन; तत्पुरुष (दीर्घे पथि अवरुद्धौ)

"O lover of war! if Hanuman is slain I do not see any one who can incite those two ill-mannered sons of the king who are prevented from reaching this far-off land.

V
Vibhīṣaṇa
R
Rāvaṇa
R
Rāma
L
Lakṣmaṇa
H
Hanumān (implied as the inciter/messenger)

FAQs

Actions have moral and strategic consequences: killing a messenger can escalate conflict by removing channels of negotiation and by triggering determined retaliation.

Vibhīṣaṇa warns that Hanumān is pivotal in communicating and energizing Rāma’s side; eliminating him may change the war dynamics in unpredictable ways.

Farsighted counsel—Vibhīṣaṇa evaluates second-order effects rather than immediate satisfaction.