Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

रावणदर्शनम्

Hanuman Beholds Ravana in Court

दुर्धरेण प्रहस्तेन महापार्श्वेन रक्षसा।मन्त्रिभिर्मन्त्रतत्त्वज्ञैर्निकुम्भेन च मन्त्रिणा।।5.49.11।।सुखोपविष्टं रक्षोभिश्चतुर्भिर्बलदर्पितैः।कृत्स्नं परिवृतं लोकं चतुर्भिरिव सागरैः।।5.49.12।।

sukhopaviṣṭaṃ rakṣobhiś caturbhir baladarpitaiḥ | kṛtsnaṃ parivṛtaṃ lokaṃ caturbhir iva sāgaraiḥ ||5.49.12||

Bequem sitzend und von vier Rākṣasas umringt, die auf ihre Kraft stolz waren, erschien er wie die ganze Erde, von den vier Meeren umschlossen.

सुखोपविष्टम्comfortably seated
सुखोपविष्टम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसुख+उपविष्ट (कृदन्त; उप+√विश् (धातु) + क्त; समास)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; 'comfortably seated' qualifying (राक्षसपतिम्/रावणम् implied)
रक्षोभिःby demons
रक्षोभिः:
Sahakari (सहकारी)
TypeNoun
Rootराक्षस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
चतुर्भिःby four
चतुर्भिः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootचतुर् (प्रातिपदिक/संख्या)
Formत्रिलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; numeral adjective qualifying रक्षोभिः
बलदर्पितैःproud from strength
बलदर्पितैः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootबल+दर्पित (कृदन्त; √दृप् (धातु) + क्त; समास)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; 'intoxicated with strength' qualifying रक्षोभिः
कृत्स्नम्entire
कृत्स्नम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकृत्स्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; qualifying लोकम्
परिवृतम्surrounded
परिवृतम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरि+√वृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; 'surrounded' qualifying लोकम्
लोकम्the world
लोकम्:
Upameya (उपमेय)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
चतुर्भिःby four
चतुर्भिः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootचतुर् (प्रातिपदिक/संख्या)
Formत्रिलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; numeral adjective qualifying सागरैः
इवlike
इव:
Upamana-marker (उपमान-सूचक)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय
सागरैःoceans
सागरैः:
Upamana (उपमान)
TypeNoun
Rootसागर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

He was attended by Durdhara, Prahasta, Mahaparsva and Nikumbha who were his learned ministers. Seated comfortably and attended by the four arrogant ministers, he was puffed with pride of their strength and appeared like the entire world surrounded by four oceans.

R
Rāvaṇa (implied)
S
Sāgara (oceans)

FAQs

The verse warns against pride born of power; dharma requires humility and restraint, especially for rulers surrounded by force.

Hanuman sees Ravana enthroned, ringed by powerful attendants, with a grand cosmic simile used to describe the scene.

By contrast, Hanuman’s steadiness: he observes overwhelming power without surrendering his mission or principles.