Shloka 47

तान्नरान्बाष्पपूर्णाक्षान्समीक्ष्याथ सुदुःखितान्।पर्यष्वजत धर्मज्ञः पितृवन्मातृवच्च सः।।।।

tān narān bāṣpa-pūrṇākṣān samīkṣyātha su-duḥkhitān |

paryaṣvajata dharmajñaḥ pitṛvan mātṛvac ca saḥ ||

Als er jene Menschen sah, die tränenreiche Augen hatten und tief bekümmert waren, umarmte sie Rāma, der Kenner des Dharma, wie ein Vater und wie eine Mutter.

तान्those
तान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-विभक्ति, बहुवचन, पुंलिङ्ग; सर्वनाम
नरान्men/people
नरान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-विभक्ति, बहुवचन, पुंलिङ्ग
बाष्पपूर्णाक्षान्whose eyes were full of tears
बाष्पपूर्णाक्षान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootबाष्प-पूर्ण-अक्षि (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास (बाष्पेण पूर्णे अक्षिणी यस्य), द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन, पुंलिङ्ग; विशेषण (नरान्)
समीक्ष्यhaving looked at/seen
समीक्ष्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeIndeclinable
Rootसमीक्ष्य (कृदन्त; √ईक्ष् धातु, सम्- उपसर्ग)
Formक्त्वा-प्रत्यय (Gerund), अव्ययभाव; पूर्वक्रिया (having seen)
अथthen
अथ:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/अनन्तर (then/thereupon)
सुदुःखितान्deeply distressed
सुदुःखितान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसु-दुःखित (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (सु + दुःखित), द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन, पुंलिङ्ग; विशेषण (नरान्)
पर्यष्वजतembraced
पर्यष्वजत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√स्वज् (धातु, परि- उपसर्ग)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
धर्मज्ञःknower of dharma
धर्मज्ञः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootधर्म-ज्ञ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (धर्मं जानाति), प्रथमा-विभक्ति, एकवचन, पुंलिङ्ग
पितृवत्like a father
पितृवत्:
Kriya-vishesana (क्रिया-विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपितृवत् (अव्यय)
Formअव्यय; उपमा/तुल्य-प्रयोग (like a father)
मातृवत्like a mother
मातृवत्:
Kriya-vishesana (क्रिया-विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootमातृवत् (अव्यय)
Formअव्यय; उपमा (like a mother)
and
:
Samucchaya-dyotaka (समुच्चय-द्योतक)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (and)
सःhe (Rama)
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन, पुंलिङ्ग; सर्वनाम

Thereafter, beholding those people deeply afflicted, their eyes full of tears, Rama embraced them as if they were his own father and mother.

R
Rāma

FAQs

Dharma as compassionate guardianship: a righteous leader treats subjects with parental care, responding to suffering with empathy rather than distance.

Rāma meets the grieving citizens and consoles them physically and emotionally by embracing them.

Karunā (compassion) joined to dharma-jñāna (moral wisdom): he understands duty yet remains tender-hearted.