Previous Verse
Next Verse

Shloka 79

The Jyeṣṭha Full-Moon Vow, the Birth of the Maruts, and the Outline of Secondary Creation

Manvantaras

चतुर्भिरेतैः पृथुनामधेयो नृपोभिषिक्तः प्रथमः पृथिव्याम् । गतेंतरे चाक्षुषनामधेये वैवस्वतं चक्रुरिमं पृथिव्यां

caturbhiretaiḥ pṛthunāmadheyo nṛpobhiṣiktaḥ prathamaḥ pṛthivyām | gateṃtare cākṣuṣanāmadheye vaivasvataṃ cakrurimaṃ pṛthivyāṃ

Durch diese vier wurde der König namens Pṛthu gesalbt, der erste geweihte Herrscher auf Erden. Und als das Manvantara namens Cākṣuṣa vorüber war, machten sie Vaivasvata (Manu) zum Herrscher über diese Erde.

caturbhiḥby four
caturbhiḥ:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootcatur (चतुर् संख्याप्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन — Instrumental, Plural
etaiḥby these
etaiḥ:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootetad (एतद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन — Instrumental, Plural
pṛthu-nāmadheyaḥ(the king) named Pṛthu
pṛthu-nāmadheyaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootpṛthu (पृथु) + nāmadheya (नामधेय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — Nominative, Singular; समासः: पृथु नामधेयं यस्य → पृथुनामधेय (नामविशेषः)
nṛpaḥking
nṛpaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootnṛpa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — Masculine, Nominative, Singular
abhiṣiktaḥanointed
abhiṣiktaḥ:
Karta (Subject as patient/कर्मकर्तृ)
TypeVerb
Rootabhi-√sic (सिच् धातु) क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त
Formभूतकर्मणि क्त-प्रत्ययः; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — Past passive participle, Nominative, Singular
prathamaḥfirst
prathamaḥ:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootprathama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — Masculine, Nominative, Singular
pṛthivyāmon the earth
pṛthivyām:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootpṛthivī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन — Feminine, Locative, Singular
gatewhen (it) had passed
gate:
Adhikaraṇa (Locative absolute)
TypeVerb
Rootgam (गम् धातु) क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त
Formभूतकर्मणि क्त; नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन — Locative absolute (सप्तमी-सम्बन्ध): ‘when (it) had passed’
antarein the interval
antare:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootantara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन — Neuter, Locative, Singular
caand
ca:
Connector
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय — ‘and’
ākṣuṣa-nāmadheyein the (period) named Ākṣuṣa
ākṣuṣa-nāmadheye:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootākṣuṣa (आक्षुष) + nāmadheya (नामधेय)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन — Neuter, Locative, Singular; समासः: आक्षुषं नामधेयं यस्मिन् (मन्वन्तरे)
vaivasvatamVaivasvata (Manu)
vaivasvatam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootvaivasvata (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — Masculine, Accusative, Singular
cakruḥmade/appointed
cakruḥ:
Kriyā (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (कृ धातु)
Formलिट्-लकार (परस्मैपद), प्रथमपुरुष, बहुवचन — Perfect, 3rd person, Plural
imamthis (one)
imam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootidam (इदम् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — Masculine, Accusative, Singular (pronoun)
pṛthivyāmon the earth
pṛthivyām:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootpṛthivī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन — Feminine, Locative, Singular

Unspecified narrator (Purāṇic narration within Sṛṣṭikhaṇḍa)

Primary Rasa: vira

Secondary Rasa: adbhuta

Type: celestial_realm

Sandhi Resolution Notes: caturbhiretaiḥ = चतुर्भिः + एतैः; pṛthunāmadheyo = पृथु + नामधेयः (समास); nṛpobhiṣiktaḥ = नृपः + अभिषिक्तः; gateṃtare = गते + अन्तरे; cākṣuṣanāmadheye = च + आक्षुषनामधेये; cakrurimaṃ = चक्रुः + इमम्

P
Pṛthu
C
Cākṣuṣa Manvantara
V
Vaivasvata Manu

FAQs

The verse states that King Pṛthu was anointed (abhiṣiktaḥ) as the first consecrated ruler upon the earth.

It situates the narrative within Purāṇic time-cycles, indicating that after the Cākṣuṣa Manvantara passed, authority on earth is associated with Vaivasvata Manu in the next phase.

Kingship is portrayed as a sacred, ritually sanctioned office (abhiṣeka), tied to cosmic order and time-cycles rather than mere personal power.