Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

The Vision of Rāma’s Royal Capital

and the Meeting at Nandigrāma

विलोक्य तादृशं भूपं प्रत्युवाच कपीश्वरः । निकटे हि पुरः प्राप्तं विद्धि रामं सलक्ष्मणम्

vilokya tādṛśaṃ bhūpaṃ pratyuvāca kapīśvaraḥ | nikaṭe hi puraḥ prāptaṃ viddhi rāmaṃ salakṣmaṇam

Als der Affenherr den König in solchem Zustand sah, erwiderte er: „Wisse: Rāma ist zusammen mit Lakṣmaṇa ganz nahe herangekommen—hier, direkt vor dir.“

विलोक्यhaving seen/observed
विलोक्य:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootवि + लोक् (धातु) + क्त्वा
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund): having looked (at)
तादृशम्such, of that kind
तादृशम्:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतादृश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण
भूपम्king
भूपम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभूप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
प्रत्युवाचreplied
प्रत्युवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति + वच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect; narrative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
कपीश्वरःlord of monkeys
कपीश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकपि + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुषः (कपीनाम् ईश्वरः)
निकटेnearby
निकटे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootनिकट (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन
हिindeed
हि:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक/हेतौ (particle: indeed/for)
पुरःin front
पुरः:
Desha-adhikarana (Spatial adverbial/देशाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपुरः (अव्यय)
Formअव्यय; स्थानवाचक (indeclinable adverb: in front)
प्राप्तम्arrived, reached
प्राप्तम्:
Visheshana (Predicate adjective/विशेषण)
TypeVerb
Rootप्र + आप् (धातु) + क्त
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past passive participle) ‘arrived’; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन; अत्र ‘रामम्’ इति कर्मपदस्य विशेषणरूपेण (agreeing in sense)
विद्धिknow, understand
विद्धि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
रामम्Rāma
रामम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
सलक्ष्मणम्together with Lakṣmaṇa
सलक्ष्मणम्:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस + लक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; सहार्थक-उपपद (sa- = with)

Kapīśvara (Hanumān)

Primary Rasa: vira

Secondary Rasa: adbhuta

Type: city

Sandhi Resolution Notes: सलक्ष्मणम् = स + लक्ष्मणम् (सहार्थक-उपसर्गवत्).

K
Kapīśvara (Hanumān)
R
Rāma
L
Lakṣmaṇa
B
Bhūpa (the king)

FAQs

“Kapīśvara” means the lord of monkeys and commonly refers to Hanumān, who addresses the king after observing his condition.

It announces reassurance and immediacy: Rāma and Lakṣmaṇa have arrived nearby and are already present in front, signaling imminent help or resolution.

Even in distress, truthful and timely counsel from a loyal messenger steadies the situation—emphasizing courage, service, and clarity in communication.