Shloka 19

Puruṣottama-kṣetra Māhātmya: Śveta-Mādhava & Matsya-Mādhava; Mārkaṇḍeya-tīrtha Mārjana and Bath Liturgy

Devanagari script

योगं प्राप्य हरेः पश्चात्ततो मोक्षमवाप्नुयात् । मत्स्यमाधवमाहात्म्यं मया ते परिकीर्तितम् ॥ १९ ॥

Transliteration

yogaṃ prāpya hareḥ paścāttato mokṣamavāpnuyāt | matsyamādhavamāhātmyaṃ mayā te parikīrtitam || 19 ||

Translation

Nachdem er Yoga, die innige Vereinigung mit Hari, erlangt hat, erreicht er danach Mokṣa, die Befreiung. So habe ich dir die heilige Größe (Māhātmya) Matsya-Mādhavas verkündet.

Word by Word

• योगम्: yoga/union (spiritual discipline)
• योगम्: कर्म (द्वितीया)
• Type: Noun
• Root: योग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• प्राप्य: having attained
• प्राप्य: पूर्वकाल (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: प्र + आप् (धातु)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वक्रिया

• हरेः: of Hari
• हरेः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन

• पश्चात्: afterwards
• पश्चात्: क्रियाविशेषण (काल)
• Type: Indeclinable
• Root: पश्चात् (अव्यय)
• Form: काल/क्रम-अव्यय (adverb: afterwards)

• ततः: then/thereafter
• ततः: क्रियाविशेषण (हेतु/क्रम)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; तस्मात्/ततः (from that/then)

• मोक्षम्: liberation
• मोक्षम्: कर्म (द्वितीया)
• Type: Noun
• Root: मोक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• अवाप्नुयात्: may obtain
• अवाप्नुयात्: क्रिया (मुख्य)
• Type: Verb
• Root: अव + आप् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

• मत्स्यमाधवमाहात्म्यम्: the greatness (mahatmya) of Matsya-Mādhava
• मत्स्यमाधवमाहात्म्यम्: कर्म/विषय (उक्तेः)
• Type: Noun
• Root: मत्स्यमाधव (प्रातिपदिक) + माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• मया: by me
• मया: कर्ता (तृतीया—कर्तृकरणभाव)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: त्रिलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन

• ते: to you
• ते: सम्प्रदान (चतुर्थी)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: त्रिलिङ्ग, चतुर्थी/षष्ठी-विभक्ति (4th/6th), एकवचन; अत्र सम्प्रदानार्थे (to you)

• परिकीर्तितम्: has been proclaimed/described
• परिकीर्तितम्: कर्म-विशेषण (कर्म)
• Type: Verb
• Root: परि + कीर्त् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘माहात्म्यम्’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्

Speaker

Narada

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

Characters & Entities

• Hari (Vishnu)
• Matsya-Madhava

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It declares that realization/union with Hari (Vishnu) culminates in moksha, and it closes the narration of the Matsya-Mādhava tīrtha-māhātmya by affirming liberation as the highest fruit.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By centering the goal on Hari, it implies that devotion to Vishnu matures into yoga (steadfast inner union), and from that perfected devotion arises liberation.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

No specific Vedāṅga (like Vyākaraṇa, Jyotiṣa, or Kalpa) is taught in this verse; it functions as a phala-śruti style conclusion emphasizing moksha as the fruit of Hari-centered practice.