Shloka 8

Kāruṇya-stotra Phalaśruti; Dream-Darśana of Vāsudeva; Manifestation and Pratiṣṭhā of Jagannātha, Balabhadra (Ananta), and Subhadrā

Devanagari script

इदं समस्ताघविनाशहेतु कारुण्यसंज्ञं सुखमोक्षदं च । अशेषवांछाफलदं वरिष्ठ स्तोत्रं मयोक्तं पुरुषोत्तमस्य ॥ ८ ॥

Transliteration

idaṃ samastāghavināśahetu kāruṇyasaṃjñaṃ sukhamokṣadaṃ ca | aśeṣavāṃchāphaladaṃ variṣṭha stotraṃ mayoktaṃ puruṣottamasya || 8 ||

Translation

Dieser erhabenste Hymnus an Puruṣottama, von mir gesprochen—bekannt als „Kāruṇya“ (Hymnus des Erbarmens)—ist die Ursache für die Vernichtung aller Sünden; er schenkt Glück und Befreiung und gewährt jede gewünschte Frucht ohne Rest.

Word by Word

• इदम्: this
• इदम्: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम

• समस्ताघविनाशहेतु: the cause of destruction of all sins
• समस्ताघविनाशहेतु: विशेषण (Adjectival modifier)
• Type: Adjective
• Root: समस्त + अघ + विनाश + हेतु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष: (समस्तानाम् अघानाम् विनाशस्य हेतुः)

• कारुण्यसंज्ञम्: named ‘Compassion’
• कारुण्यसंज्ञम्: विशेषण (Adjectival modifier)
• Type: Adjective
• Root: कारुण्य + संज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (कारुण्यस्य संज्ञा यस्य)

• सुखमोक्षदम्: granting happiness and liberation
• सुखमोक्षदम्: विशेषण (Adjectival modifier)
• Type: Adjective
• Root: सुख + मोक्ष + द (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समाहार-द्वन्द्व (सुख+मोक्ष) + तत्पुरुष (तयोः दः/दातृ)

• च: and
• च: समुच्चय (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय

• अशेषवाञ्छाफलदम्: granting the fruits of all desires
• अशेषवाञ्छाफलदम्: विशेषण (Adjectival modifier)
• Type: Adjective
• Root: अशेष + वाञ्छा + फल + द (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष: (अशेषाणां वाञ्छानां फलस्य दः)

• वरिष्ठ: excellent, best
• वरिष्ठ: विशेषण (Adjectival modifier)
• Type: Adjective
• Root: वरिष्ठ (प्रातिपदिक; श्रेष्ठतम)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अतिशय-विशेषण (superlative sense)

• स्तोत्रम्: hymn
• स्तोत्रम्: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: स्तोत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• मया: by me
• मया: कर्तृकरण (Agent-instrumental)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया (3rd/instrumental), एकवचन

• उक्तम्: spoken
• उक्तम्: विधेय (Predicate participle)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु) + क्त (कृत्)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्यय, भूतकर्मणि/PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘said/spoken’

• पुरुषोत्तमस्य: of Purushottama (the Supreme Person)
• पुरुषोत्तमस्य: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: पुरुष + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; कर्मधारय (उत्तमः पुरुषः)

Speaker

Narada

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: karuna

Characters & Entities

• Puruṣottama
• Vishnu

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It functions as a phala-śruti: it declares that sincere recitation of this Kāruṇya-named hymn to Puruṣottama destroys accumulated sin and leads to both worldly well-being (sukha) and the highest goal (mokṣa).

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

It presents stotra-pāṭha (devotional praise) as an effective bhakti-sādhana: by turning the mind to Puruṣottama through praise, one gains divine grace described here as compassion (kāruṇya), resulting in purification and liberation.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

While no specific Vedāṅga is taught directly, the verse reflects the prayoga principle used in Purāṇic ritual practice: phala-śruti attached to mantra/stotra recitation, guiding how and why a hymn is employed in devotional observances.