Previous Verse
Next Verse

Shloka 47

Kāruṇya-stotra Phalaśruti; Dream-Darśana of Vāsudeva; Manifestation and Pratiṣṭhā of Jagannātha, Balabhadra (Ananta), and Subhadrā

निःसारे दुःखबहुले कामक्रोधसमाकुले । इंद्रियावर्तकलिले दुस्तरे लोमहर्षणे ॥ ४७ ॥

niḥsāre duḥkhabahule kāmakrodhasamākule | iṃdriyāvartakalile dustare lomaharṣaṇe || 47 ||

In dieser Welt—ohne bleibendes Wesen, voller Leid, aufgewühlt von Begierde und Zorn, getrübt von den Strudeln der Sinne, schwer zu durchqueren und furchterregend, dass einem die Haare zu Berge stehen—

niḥsārein the essence-less (world)
niḥsāre:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location-qualifier)
TypeAdjective
Rootniḥsāra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (implicit locative context continuing 'sāgare')
duḥkha-bahulefull of suffering
duḥkha-bahule:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location-qualifier)
TypeAdjective
Rootduḥkha (प्रातिपदिक) + bahula (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष: 'duḥkhena bahulaḥ' (abounding in sorrow); पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
kāma-krodha-samākuleturbulent with desire and anger
kāma-krodha-samākule:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location-qualifier)
TypeAdjective
Rootkāma (प्रातिपदिक) + krodha (प्रातिपदिक) + samākula (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व-पूर्वपद + तत्पुरुष: 'kāmaś ca krodhaś ca' + 'taiḥ samākulaḥ' (confused/filled with desire and anger); पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
indriya-āvarta-kalilemuddied by sensory whirlpools
indriya-āvarta-kalile:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location-qualifier)
TypeAdjective
Rootindriya (प्रातिपदिक) + āvarta (प्रातिपदिक) + kalila (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष: 'indriyāṇāṃ āvartaiḥ kalilaḥ' (muddied by whirlpools of the senses); पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
dustarehard to cross
dustare:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location-qualifier)
TypeAdjective
Rootdus-tara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
loma-harṣaṇehorrifying, hair-raising
loma-harṣaṇe:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location-qualifier)
TypeAdjective
Rootloma (प्रातिपदिक) + harṣaṇa (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष: 'lomānāṃ harṣaṇam' (causing hair to stand on end); पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

Narada (teaching in a didactic passage; dialogue tradition with Sanatkumāras implied for Book 2 moral framing)

Vrata: none

Primary Rasa: bhayanaka

Secondary Rasa: shanta

FAQs

It portrays saṃsāra as intrinsically unstable and painful—agitated by kāma and krodha and clouded by sensory turbulence—thereby urging dispassion (vairāgya) and a turn toward liberating practice.

By emphasizing that the senses create dangerous “whirlpools,” it implicitly points to bhakti as a stabilizing refuge—single-pointed remembrance and surrender that helps one cross what is otherwise “dustara” (hard to traverse).

No specific Vedāṅga technique is taught in this line; the practical takeaway is ethical-spiritual discipline—restraint of the indriyas and management of kāma/krodha—which supports all śāstric study and ritual efficacy.