Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

Mohinī-Ākhyāna: Rukmāṅgada’s Refusal to Eat on Harivāsara

Ekādaśī

असत्यं वापि कृत्वाहं त्यक्तराज्यनयः क्षितौ । धिक्कृतोऽपि जनैः सर्वैर्न भोक्ष्ये हरिवासरे ॥ ७ ॥

asatyaṃ vāpi kṛtvāhaṃ tyaktarājyanayaḥ kṣitau | dhikkṛto'pi janaiḥ sarvairna bhokṣye harivāsare || 7 ||

Selbst wenn ich Unwahrheit spräche, selbst wenn man mich zu Boden stürzte und mir königliche Staatskunst und Macht nähme, und selbst wenn alle Menschen mich schmähten—ich werde am heiligen Tag Haris (Harivāsara) nicht essen.

असत्यम्falsehood
असत्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअसत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक (disjunctive particle)
अपिeven/also
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अपेक्षा (also/even)
कृत्वाhaving done
कृत्वा:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having done’
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम; एकवचन, प्रथमा (1st/nominative)
त्यक्त-राज्य-नयःone who has abandoned royal policy
त्यक्त-राज्य-नयः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootत्यक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; त्यज् धातु) + राज्य (प्रातिपदिक) + नय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः: ‘त्यक्तः राज्यनयः येन/यस्य’ (contextually ‘having abandoned the policy of kingship’)
क्षितौon the earth
क्षितौ:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootक्षिति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/locative), एकवचन
धिक्कृतःreviled
धिक्कृतः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootधिक्कृत (कृदन्त-प्रातिपदिक; कृ धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle): ‘reviled/condemned’
अपिeven if/though
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; ‘even though’ (concessive)
जनैःby people
जनैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/instrumental), बहुवचन
सर्वैःby all
सर्वैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; जनैः इति विशेषण
not
:
Pratishedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
भोक्ष्येI will eat
भोक्ष्ये:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभुज् (धातु)
Formलृट् (simple future), उत्तमपुरुष (1st), एकवचन; परस्मैपद
हरि-वासरेon Hari’s day (Ekādaśī)
हरि-वासरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक) + वासर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘हरेः वासरे’

Narada (teaching the Harivāsara/Ekādaśī vow in Uttara-Bhaga context)

Vrata: Harivāsara (Ekādaśī)

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: vira

H
Hari
V
Vishnu

FAQs

It presents unwavering resolve in a Viṣṇu-centered vow: even social blame, loss of status, or hardship should not break Harivāsara (Ekādaśī) discipline, because devotion (bhakti) is proved by steadiness.

Bhakti here is expressed as firm niyama (sacred restraint): honoring Hari’s day by not eating becomes a concrete act of surrender that places divine commitment above public opinion and worldly advantage.

It implies ritual time-discipline (kāla-niyama) central to vrata practice—observing specific tithis such as Ekādaśī (Harivāsara) and maintaining the prescribed fasting rule (upavāsa/abhojana).