Next Verse

Shloka 1

Adhyaya 7Harishchandra Tested by Vishvamitra: The Gift of the Kingdom and the Pandava Curse-Backstory

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे बलदेवब्रह्महत्यानाम षष्ठोऽध्यायः ।

सप्तमोऽध्यायः ।

धर्मपक्षिण ऊचुः—

हरिश्चन्द्र इति राजर्षिरासीत्त्रेतायुगे पुरा ।

धर्मात्मा पृथिवीपालः प्रोल्लसत्कीर्तिरुत्तमः ॥

iti śrī-mārkaṇḍeya-purāṇe baladeva-brahmahatyā-nāma ṣaṣṭho 'dhyāyaḥ |

saptamo 'dhyāyaḥ |

dharmapakṣiṇa ūcuḥ—

hariścandra iti rājarṣir āsīt tretāyuge purā |

dharmātmā pṛthivīpālaḥ prollasat-kīrtir uttamaḥ ||

So endet das sechste Kapitel des Śrī Mārkaṇḍeya-Purāṇa mit dem Titel „Baladeva und die (Sünde des) Brahmanenmordes“. Nun beginnt das siebte Kapitel. Die Dharma-Vögel sprachen: „Einst, im Tretā-Zeitalter, gab es einen königlichen Seher namens Hariścandra—von Natur aus rechtschaffen, ein Beschützer der Erde, dessen vortrefflicher Ruhm hell erstrahlte.“

itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle: 'thus')
śrīrevered; auspicious
śrī:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootśrī (प्रातिपदिक)
Formआदरार्थक-पूर्वपद/उपाधि (honorific prefix used in titles)
mārkaṇḍeyaMārkaṇḍeya
mārkaṇḍeya:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootmārkaṇḍeya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; समासाङ्ग (in title-compound)
purāṇein the Purāṇa
purāṇe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootpurāṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन; शीर्षक-समासः: śrī-mārkaṇḍeya-purāṇa (karmadhāraya/tatpuruṣa title usage)
baladevaBaladeva
baladeva:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootbaladeva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; समासाङ्ग (in compound)
brahmahatyāBrahmin-slaying (sin)
brahmahatyā:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootbrahmahatyā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; समासाङ्ग (in compound)
nām(a)named; called
nām(a):
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootnāman (प्रातिपदिक)
Formनाम-शब्दः शीर्षकनिर्देशे अव्ययवत् (title-marker: 'named/called')
ṣaṣṭhaḥsixth
ṣaṣṭhaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootṣaṣṭha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; क्रमवाचक (ordinal)
adhyāyaḥchapter
adhyāyaḥ:
Kartr̥ (कर्ता/वाक्यविषय)
TypeNoun
Rootadhyāya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन
saptamaḥseventh
saptamaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsaptama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रमवाचक (ordinal)
adhyāyaḥchapter
adhyāyaḥ:
Kartr̥ (कर्ता/वाक्यविषय)
TypeNoun
Rootadhyāya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
dharmadharma
dharma:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootdharma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; समासाङ्ग (in compound)
pakṣiṇaḥthe Dharma-birds (speakers)
pakṣiṇaḥ:
Kartr̥ (कर्ता)
TypeNoun
Rootpakṣin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: dharma-pakṣiṇaḥ = 'birds/winged ones of Dharma' (name of speakers)
ūcuḥsaid
ūcuḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
hariścandraḥHariścandra
hariścandraḥ:
Kartr̥ (कर्ता)
TypeNoun
Roothariścandra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
itithus (named)
iti:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formनामनिर्देशे उक्त्यर्थक-अव्यय (quotative after name)
rājarṣiḥroyal sage
rājarṣiḥ:
Kartr̥ (कर्ता/सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootrājarṣi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः: rājā ca r̥ṣiś ca (royal sage)
āsītwas
āsīt:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootas (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
tretāTretā (age)
tretā:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeNoun
Roottretā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; समासाङ्ग (in compound)
yugein the age
yuge:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootyuga (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन; तत्पुरुषः: tretā-yuge = 'in the Tretā age'
purāformerly; once
purā:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootpurā (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (formerly/once)
dharmātmārighteous-souled
dharmātmā:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdharmātman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः: dharmaḥ ātmā yasya = 'whose nature is dharma'
pṛthivīearth
pṛthivī:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootpṛthivī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; समासाङ्ग (in compound)
pālaḥprotector (king)
pālaḥ:
Kartr̥ (कर्ता)
TypeNoun
Rootpāla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: pṛthivī-pālaḥ = 'protector of the earth'
prollasatshining, resplendent
prollasat:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpra-ullas (धातु) + śatṛ → prollasat (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; समासाङ्ग (in compound); शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले (shining forth)
kīrtiḥfame
kīrtiḥ:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootkīrti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासाङ्ग (in compound)
uttamaḥexcellent, best
uttamaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootuttama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः (as epithet): prollasat-kīrtiḥ + uttamaḥ → 'he whose fame is splendid, (and) excellent' (elliptic)
Dharmapakṣin birds (to their interlocutor within the frame narrative)

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

DharmaIdeal kingshipYuga framework (Tretā)Didactic narrative framing

FAQs

The verse sets Hariścandra up as a paradigm of dharma in rulership: a king becomes ‘rājarṣi’ not by power alone but by truthfulness, protection of subjects, and steadfast righteousness—qualities that generate enduring kīrti (renown) as a moral consequence.

This is primarily within Vaṁśa/Carita (genealogy/royal narrative and exemplary lives): it introduces a famed king in a specific yuga to unfold a dharma-centered story. It is not directly sarga/pratisarga/manvantara, though it uses the yuga time-marker typical of Purāṇic historiography.

Hariścandra’s ‘shining fame’ (prollasat-kīrti) symbolizes the inner luminosity born of satya and dharma; in Purāṇic pedagogy, such a figure functions as a mirror for the listener—teaching that moral integrity itself becomes a protective ‘sovereignty’ over one’s life and legacy.