Shloka 45

Adhyaya 61Avanti Narrative

पादलेपोऽत्र मे ध्वस्तो विलीनो हिमवारिणा । यस्यानुभावादत्राहमागतो मदिरेक्षणे ॥

pādalepo 'tra me dhvasto विलīno himavāriṇā / yasyānubhāvād atrāham āgato madirekṣaṇe

„Hier ist meine Fußsalbe verdorben—vom kalten Wasser aufgelöst. Durch wessen Einfluss bin ich hierher gelangt, o Weinäugige?“

पादलेपःthe coating on (my) feet
पादलेपः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक) + लेप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पादस्य लेपः)
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb: here)
मेmy
मे:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम (my/to me)
ध्वस्तःis destroyed/removed
ध्वस्तः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootध्वंस् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘destroyed/removed’
विलीनःhas dissolved
विलीनः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-ली (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘dissolved/vanished’
हिमवारिणाby cold water
हिमवारिणा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootहिम (प्रातिपदिक) + वारि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; तत्पुरुषः (हिमस्य वारि)
यस्यwhose
यस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धवाचक-सर्वनाम
अनुभावात्from the power/influence
अनुभावात्:
Hetu (हेतु/कारण)
TypeNoun
Rootअनुभाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb: here)
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन
आगतःhave come
आगतः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-गम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘come’
मदिरेक्षणेO one with wine-like eyes
मदिरेक्षणे:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमदिरा (प्रातिपदिक) + ईक्षण (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहिः (मदिरं ईक्षणं यस्याः)
Dvijasuta addressing Varūthinī

{ "primaryRasa": "shringara", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Courtly speechSubtle flirtationAttribution to mysterious influence (anubhāva)

FAQs

The verse shows how attraction expresses itself through ornamented speech and suggestive address; it also hints at unseen causality (‘anubhāva’) that draws beings together—inviting reflection on karma and impulse.

Ākhyāna/Upākhyāna; interpersonal dialogue rather than cosmology or lineage.

‘Cold water dissolving the ointment’ can symbolize the washing away of prior protections/intentions when one enters a charged encounter; the ‘whose influence’ points to subtle forces (saṃskāra/kāma) guiding movement.