Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

Adhyaya 28Alarka Inquires into Varna and Ashrama Dharma; Madalasa Defines the Fourfold Duties

मदालसोवाच दानमध्ययनं यज्ञो ब्राह्मणस्य त्रिधा मतः ।

नान्यश्चतुर्थो धर्मोऽस्ति धर्मस्तस्यापदं विना ॥

madālasovāca dānam adhyayanaṃ yajño brāhmaṇasya tridhā mataḥ / nānyaś caturtho dharmo 'sti dharmas tasyāpadaṃ vinā

Madālasā sprach: Für einen Brāhmaṇa gilt das Dharma als dreifach — Geben (Wohltätigkeit), Studium (heiligen Wissens) und Opfer (yajña). Eine vierte Pflicht gibt es für ihn nicht, außer in Zeiten der Not (āpaddharma).

मदालसाMadālasā
मदालसा:
कर्ता (Karta/Speaker)
TypeNoun
Rootमदालसा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
दानम्giving; charity
दानम्:
कर्ता/विषय (Item in list)
TypeNoun
Rootदान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अध्ययनम्study (of Veda)
अध्ययनम्:
कर्ता/विषय (Item in list)
TypeNoun
Rootअध्ययन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
यज्ञःsacrifice
यज्ञः:
कर्ता/विषय (Item in list)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ब्राह्मणस्यof a Brahmin
ब्राह्मणस्य:
षष्ठी-सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
त्रिधाthreefold
त्रिधा:
क्रियाविशेषण/प्रकार (Manner)
TypeIndeclinable
Rootत्रिधा (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकारवाचक (adverb of manner: ‘in three ways’)
मतःis held (to be)
मतः:
विधेय (Predicate)
TypeVerb
Rootमन् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (Past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘considered/held’
not
:
सम्बन्ध/अव्यय (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध (negation particle)
अन्यःother
अन्यः:
कर्ता/विषय (Predicate complement)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
चतुर्थःfourth
चतुर्थः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootचतुर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रमवाचक (ordinal)
धर्मःduty; dharma
धर्मः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अस्तिexists; is
अस्ति:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
धर्मःduty; dharma
धर्मः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तस्यof him/that (Brahmin)
तस्य:
षष्ठी-सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; सर्वनाम
आपदम्calamity; distress
आपदम्:
अपादान/निमित्त (Condition; ‘except in calamity’)
TypeNoun
Rootआपद् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
विनाwithout; except
विना:
सम्बन्ध/अव्यय (Exclusion)
TypeIndeclinable
Rootविना (अव्यय)
Formअव्यय, वर्जनार्थक (prepositional indeclinable: ‘without/except’)
Madālasā to Alarka

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "dharma", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

DharmaVarṇadharmaBrāhmaṇa dutiesYajñaDānaAdhyayanaĀpaddharma

FAQs

The brāhmaṇa ideal is defined by learning, generosity, and sacrificial responsibility; flexibility (āpaddharma) is acknowledged only under genuine hardship.

A dharma-śāstric insert within purāṇic narrative; not a direct pancalakṣaṇa component.

The triad can be read as purification of possession (dāna), purification of intellect (adhyayana), and purification of action (yajña)—a threefold discipline.