Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

Adhyaya 24Kuvalayashva’s Refusal of Gifts and the Vision of Madalasa’s Maya

कुवलयाश्व उवाच

तव प्रसादाद्भगवन् ! सुवर्णादि गृहे मम ।

पितुरस्ति ममाद्यापि न किञ्चित् कार्यमीदृशम् ॥

kuvalayāśva uvāca tava prasādādbhagavan ! suvarṇādi gṛhe mama / piturasti mamādyāpina kiñcit kāryamīdṛśam

Kuvalayāśva sprach: Durch deine Gunst, o Herr, gibt es in meinem Haus noch immer Gold und dergleichen von meinem Vater her; ich bedarf nichts von solcher Art.

कुवलयाश्वःKuvalayāśva
कुवलयाश्वः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकुवलयाश्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; proper noun
उवाचsaid
उवाच:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट् (परोक्शभूत/Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
तवyour
तव:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन; Genitive singular
प्रसादात्from (your) favor/grace
प्रसादात्:
अपादान (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootप्रसाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; Ablative singular
भगवन्O Lord/Venerable one
भगवन्:
सम्बोधन (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; Vocative singular
सुवर्णादिgold and the like
सुवर्णादि:
कर्म/विषय (Object/Topic)
TypeNoun
Rootसुवर्ण + आदि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘gold etc.’ (ādi-samāsa)
गृहेin (my) house
गृहे:
अधिकरण (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Locative singular
ममmy
मम:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन; Genitive singular
पितुःof (my) father
पितुः:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; Genitive singular
अस्तिthere is/exists
अस्ति:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
Formलट् (वर्तमान/Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
ममfor me; my
मम:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन; Genitive singular
अद्यापिeven today; still
अद्यापि:
कालाधिकरण (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootअद्य + अपि (अव्यय)
Formकाल-अव्यय (temporal adverb)
not
:
निषेध (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
किञ्चित्anything
किञ्चित्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; indefinite ‘anything’
कार्यम्need; task
कार्यम्:
कर्म/विधेय (Object/Predicate)
TypeNoun
Rootकार्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘task/need’
ईदृशम्such (as this)
ईदृशम्:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootईदृश (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; agrees with कार्यम्
Kuvalayāśva

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "bhakti", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Vairāgya-lite (disinterest in wealth)ContentmentRight-asking in boon dialogues

FAQs

The ideal recipient does not ask out of greed; he assesses sufficiency and refuses redundant wealth, preserving the moral purity of the boon exchange.

Ākhyāna; the hero’s refusal serves character formation within the royal lineage narrative (vaṃśa-linked legend).

Rejecting gold hints at turning from external ‘value’ to inner or higher aims—often a narrative prelude to requesting a boon aligned with duty or liberation.