Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

Adhyaya 14The Messenger of Yama Explains Karmic Retribution and the Causes of Naraka Torments

यमकिङ्कर उवाच यन्मां पृच्छसि भूपाल ! पापकर्मफलोदयम् ।

तत्तेऽहं सम्प्रवक्ष्यामि संक्षेपेण यथातथम् ॥

yamakiṅkara uvāca yan māṃ pṛcchasi bhūpāla pāpa-karma-phala-udayam / tat te ’haṃ sampravakṣyāmi saṃkṣepeṇa yathā-tatham //

Der Diener Yamas sprach: „O König, was du mich fragst—das Entstehen der Früchte sündhafter Taten—werde ich dir kurz darlegen, so wie es ist.“

यम-किङ्करःYama’s attendant
यम-किङ्करः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyama (प्रातिपदिक) + kiṅkara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Nominative singular; षष्ठी-तत्पुरुष (यमस्य किङ्करः)
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट् (परोक्ष/परिपूर्णभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; Perfect, 3rd person singular; परस्मैपद
यत्that/since
यत्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootyad (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (सम्बन्धबोधक), यत्-शब्दः here as conjunction ‘since/that’ introducing clause
माम्me
माम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया, एकवचन; Accusative singular (pronoun)
पृच्छसिyou ask
पृच्छसि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootprach (धातु)
Formलट् (वर्तमान), मध्यमपुरुष, एकवचन; Present indicative, 2nd person singular; परस्मैपद
भूपालO king
भूपाल:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootbhūpāla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; Vocative singular
पाप-कर्म-फल-उदयम्the arising of the fruit of sinful deeds
पाप-कर्म-फल-उदयम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpāpa (प्रातिपदिक) + karma (प्रातिपदिक) + phala (प्रातिपदिक) + udaya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Accusative singular; बहुपद-तत्पुरुष (पापकर्मणः फलस्य उदयः)
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; demonstrative pronoun
तेto you
ते:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootyusmad (प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी, एकवचन; Dative singular (pronoun)
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन; Nominative singular (pronoun)
सम्प्रवक्ष्यामिI will explain/tell
सम्प्रवक्ष्यामि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra+vac (धातु)
Formलृट् (भविष्यत्), उत्तमपुरुष, एकवचन; Simple future, 1st person singular; परस्मैपद; उपसर्ग: सम्+प्र
संक्षेपेणbriefly
संक्षेपेण:
Prakāra (प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootsaṃkṣepa (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाववत् क्रियाविशेषण; तृतीया-एकवचनरूपेण अव्ययप्रयोगः = ‘briefly’
यथा-तथम्as it is, in due manner
यथा-तथम्:
Prakāra (प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय) + tathā (अव्यय)
Formअव्यय-द्वन्द्व (pair of indeclinables) used adverbially
Yama-kiṅkara to the King

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "bhakti", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Yama
Karma-vipākaMoral instructionAfterlife jurisprudence

FAQs

Authority is grounded in truthfulness: the messenger promises ‘yathātatham’—a key Purāṇic virtue—linking cosmic justice with accurate teaching.

A dharma-upadeśa segment within narrative; not directly sarga/pratisarga etc., but part of the Purāṇa’s ethical instruction function.

The ‘messenger’ symbolizes the operation of ṛta/dharma as an impersonal law: consequences are delivered not by caprice but by a structured order.