Shloka 6
Virāṭa-parva Adhyāya 25: Kaurava Deliberation and the Search Directive (अन्वेषण-आदेशः)
संविधाय यथादृष्टं यथादेशप्रदर्शनम् । कृतकृत्या न्यवर्तन्त ते चरा नगरं प्रति,इधर अज्ञातवासकी अवस्थामें पाण्डवोंका पता लगानेके लिये दुर्योधनने जो बाहरके देशोंमें घूमनेवाले गुप्तचर लगा रखे थे, वे अनेक ग्राम, राष्ट्र और नगरोंमें उन्हें दूँढ़कर, जैसा वे देख सकते या पता लगा सकते थे अथवा जिन-जिन देशोंमें छान-बीन कर सकते थे, उन सबमें उसी प्रकार देखभाल करके अपना काम पूरा करके पुनः हस्तिनापुरमें लौट आये
saṃvidhāya yathādṛṣṭaṃ yathādeśapradarśanam | kṛtakṛtyā nyavartanta te carā nagaraṃ prati ||
Vaiśampāyana sprach: Nachdem sie ihren Auftrag so ausgeführt hatten, wie sie es gesehen hatten, und wie es die Weisung verlangte—indem sie meldeten, was erblickt und was ermittelt werden konnte—kehrten die Späher, ihrer Pflicht ledig, zur Stadt zurück. Während die Pāṇḍavas unerkannt lebten, hatten diese von Duryodhana in den äußeren Landen eingesetzten Agenten viele Dörfer, Reiche und Flecken durchsucht und kamen nach Hastināpura zurück, um Bericht zu erstatten.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights disciplined execution of assigned duty and accurate reporting—an aspect of rājadharma (statecraft). Ethically, it also points to the tension between legitimate governance tools (intelligence gathering) and their use for hostile ends in a fraternal conflict.
Duryodhana’s roaming spies, deployed across various regions to locate the Pāṇḍavas during their incognito period, complete their searches and return toward the capital (Hastināpura) to report what they could observe or ascertain.