Shloka 9
हृदिनी पुण्यतीर्था च राजर्षेस्तत्र वै सरित् | विश्वामित्रनदी राजन् पुण्या परपुरंजय,शत्रुओंकी राजधानीपर विजय पानेवाले नरेश! वहाँ राजर्षि विश्वामित्रकी तपस्यासे प्रकट हुई एक पुण्यमयी नदी है, जो परम पवित्र तीर्थ मानी गयी है। उसीके तटपर नहुषनन्दन राजा ययाति स्वर्गसे साधु पुरुषोंके बीचमें गिरे थे और पुनः सनातन धर्ममय लोकोंमें चले गये थे
dhaumya uvāca |
hṛdinī puṇyatīrthā ca rājarṣes tatra vai sarit |
viśvāmitranadī rājan puṇyā parapuraṃjaya |
Dhaumya sprach: „O König—Bezwinger feindlicher Städte—dort fließt ein Strom namens Viśvāmitra, hervorgegangen aus den Askesen des königlichen Weisen Viśvāmitra. Man hält ihn für eine höchst heilige Furt (tīrtha). An seinem Ufer fiel König Yayāti, Sohn des Nahuṣa, einst aus dem Himmel mitten unter die Rechtschaffenen; und danach erlangte er erneut die ewigen, auf Dharma gegründeten Welten.“
धौम्य उवाच
Educational Q&A
The passage links sacred geography with ethical causality: tapas and dharma generate enduring sanctity (a tīrtha), and even a fall from heaven can be followed by restoration when one is aligned with the eternal order of dharma and supported by the company of the righteous.
Dhaumya points out a holy river-tīrtha named after Viśvāmitra, said to have arisen through the sage’s austerities. He recalls an earlier event on its bank: King Yayāti, son of Nahuṣa, fell from heaven among virtuous men and later proceeded again to dharma-filled eternal worlds.