Next Verse

Shloka 1

Dhaumya’s Enumeration of Eastern Tīrthas

Prācī-diś Tīrtha-kathana

न लक - शम्याका अर्थ है डंडा। कोई बलवान पुरुष डंडेको खूब जोर लगाकर फेंके तो वह जहाँ गिरे, उतनी दूरके स्थानको एक शम्यानिपात कहते हैं। ऐसे ही छ: शम्यानिपातकी दूरी समझ लेनी चाहिये। > तिलोंसे गौकी आकृति बनाकर उसका दान करे। पञ्चाशीतितमोब<् ध्याय: गंगासागर, अयोध्या, चित्रकूट, प्रयाग आदि विभिन्न तीर्थोकी महिमाका वर्णन और गंगाका माहात्म्य पुलस्त्य उवाच अथ संध्यां समासाद्य संवेद्यं तीर्थमुत्तमम्‌ । उपस्पृश्य नरो विद्यां लभते नात्र संशय:,पुलस्त्यजी कहते हैं--भीष्म! तदनन्तर प्रात:-संध्याके समय उत्तम संचवेद्यतीर्थमें जाकर स्नान करनेसे मनुष्य विद्यालाभ करता है; इसमें संशय नहीं है

Pulastya uvāca: atha sandhyāṃ samāsādya saṃvedyaṃ tīrtham uttamam | upaspṛśya naro vidyāṃ labhate nātra saṃśayaḥ ||

Pulastya sprach: „O Bhīṣma, danach, zur Sandhyā der Morgendämmerung, wenn ein Mensch die vortreffliche heilige Furt namens Saṃvedya erreicht und dort badet (den Reinigungsritus vollzieht), erlangt er wahres Wissen; daran besteht kein Zweifel.“

पुलस्त्यःPulastya (sage)
पुलस्त्यः:
Karta
TypeNoun
Rootपुलस्त्य
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), Third, Singular, Parasmaipada
अथthen/thereupon
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
सन्ध्याम्twilight; the sandhya time
सन्ध्याम्:
Karma
TypeNoun
Rootसन्ध्या
FormFeminine, Accusative, Singular
समासाद्यhaving reached/approached
समासाद्य:
TypeVerb
Rootसम्-आ-√सद्
FormAbsolutive (Gerund), Active
संवेद्यम्to be known/recognized; (name/epithet) Saṃvedya
संवेद्यम्:
TypeAdjective
Rootसंवेद्य
FormNeuter, Accusative, Singular
तीर्थम्sacred ford/pilgrimage place
तीर्थम्:
Karma
TypeNoun
Rootतीर्थ
FormNeuter, Accusative, Singular
उत्तमम्excellent/supreme
उत्तमम्:
TypeAdjective
Rootउत्तम
FormNeuter, Accusative, Singular
उपस्पृश्यhaving touched; having bathed (ritually)
उपस्पृश्य:
TypeVerb
Rootउप-√स्पृश्
FormAbsolutive (Gerund), Active
नरःa man/person
नरः:
Karta
TypeNoun
Rootनर
FormMasculine, Nominative, Singular
विद्याम्knowledge/learning
विद्याम्:
Karma
TypeNoun
Rootविद्या
FormFeminine, Accusative, Singular
लभतेobtains
लभते:
TypeVerb
Root√लभ्
FormPresent, Indicative, Third, Singular, Atmanepada
not
:
TypeIndeclinable
Root
अत्रhere/in this matter
अत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअत्र
संशयःdoubt
संशयः:
Karta
TypeNoun
Rootसंशय
FormMasculine, Nominative, Singular

पुलस्त्य उवाच

P
Pulastya
B
Bhīṣma
S
Saṃvedya-tīrtha
S
sandhyā (dawn twilight rite)