Shloka 9
दमयन्त्या वणिजां सार्थगमनम्, हस्तियूथविप्लवः, चेदिराजपुरप्रवेशश्च
Damayantī joins a caravan; elephant-herd catastrophe; entry into Cedi
Devanagari script
स तद् राज्यापहरणं सुद्वत्त्यागं च सर्वश: । वने च त॑ परिध्वंसं प्रेक्ष्य चिन्तामुपेयिवान्,राज्यका अपहरण, सुहृदोंका त्याग और वनमें प्राप्त होनेवाले नाना प्रकारके क्लेशपर विचार करते हुए वे चिन्ताको प्राप्त हो गये
Transliteration
sa tad rājya-apaharaṇaṁ su-hṛd-tyāgaṁ ca sarvaśaḥ | vane ca taṁ paridhvaṁsaṁ prekṣya cintām upeyivān ||
Translation
Als er in voller Klarheit den Verlust seines Reiches, das Verlassenwerden durch Freunde und die vielen Mühsale im Wald vor Augen hatte, wurde er von sorgenvollen Gedanken überwältigt.
Word by Word
सःhe
सः:
Karta
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं, प्रथमा, एकवचन
तत्that
तत्:
Karma
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुं, द्वितीया, एकवचन
राज्यापहरणम्the taking away of the kingdom
राज्यापहरणम्:
Karma
TypeNoun
Rootराज्य-अपहरण (प्रातिपदिक)
Formनपुं, द्वितीया, एकवचन
सुद्वत्-त्यागम्abandonment of friends/well-wishers
सुद्वत्-त्यागम्:
Karma
TypeNoun
Rootसुहृद्-त्याग (प्रातिपदिक)
Formपुं, द्वितीया, एकवचन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
सर्वशःentirely; in every way
सर्वशः:
TypeIndeclinable
Rootसर्वशः (अव्यय)
वनेin the forest
वने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुं, सप्तमी, एकवचन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
तत्that
तत्:
Karma
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुं, द्वितीया, एकवचन
परिध्वंसम्ruin; destruction; distress
परिध्वंसम्:
Karma
TypeNoun
Rootपरिध्वंस (प्रातिपदिक)
Formपुं, द्वितीया, एकवचन
प्रेक्ष्यhaving seen/considered
प्रेक्ष्य:
TypeVerb
Rootप्र-ईक्ष् (धातु)
Formल्यप् (क्त्वा-प्रत्ययार्थक अव्यय-क्रियाविशेषण), कर्तरि
चिन्ताम्anxiety; worry
चिन्ताम्:
Karma
TypeNoun
Rootचिन्ता (प्रातिपदिक)
Formस्त्री, द्वितीया, एकवचन
उपेयिवान्attained; came to
उपेयिवान्:
TypeVerb
Rootउप-इ (धातु)
Formक्तवतु (परस्मैपदी भूतार्थे), पुं, प्रथमा, एकवचन
Speaker
बृहदश्च उवाच
Characters & Entities
B
Bṛhadaśva (speaker)R
rājya (kingdom)V
vana (forest)S
su-hṛd (friends/well-wishers)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes