Shloka 20
दमयन्त्या वणिजां सार्थगमनम्, हस्तियूथविप्लवः, चेदिराजपुरप्रवेशश्च
Damayantī joins a caravan; elephant-herd catastrophe; entry into Cedi
ततो निवृत्तहदय: पुनरागम्य तां सभाम् | दमयन्तीं तदा दृष्टवा रुरोद निषधाधिप:,कुछ दूर जानेपर उनके हृदयका विचार पलट गया और वे पुनः उसी सभाभवनमें लौट आये। वहाँ उस समय दमयन्तीको देखकर निषधनरेश नल फूट-फूटकर रोने लगे
tato nivṛttahṛdayaḥ punar āgamya tāṃ sabhām | damayantīṃ tadā dṛṣṭvā ruroda niṣadhādhipaḥ ||
Dann kehrte sich sein Herz um, und er kam wieder in jene Versammlungshalle zurück. Dort, als er Damayantī erblickte, brach der Herr von Niṣadha in Weinen aus—Kummer und Reue überwältigten ihn an eben dem Ort, an dem Pflicht und Selbstbeherrschung erwartet wurden.
बृहदश्च उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the moral psychology of repentance: when the heart turns back from a mistaken course, true feeling surfaces. Even a king, expected to embody steadiness and restraint in the sabhā, is shown as human—grief and remorse arise when one confronts the person harmed or lost, urging a return toward dharma and responsibility.
Bṛhadaśva narrates that Nala, after moving away, has a change of heart and returns to the assembly hall. There he sees Damayantī, and the sight overwhelms him; the king of Niṣadha begins to weep openly.