Shloka 13
दमयन्त्या वणिजां सार्थगमनम्, हस्तियूथविप्लवः, चेदिराजपुरप्रवेशश्च
Damayantī joins a caravan; elephant-herd catastrophe; entry into Cedi
स विनिश्चित्य बहुधा विचार्य च पुनः पुन: । उत्सर्ग मन्यते श्रेयो दमयन्त्या नराधिप,राजन! नल अनेक प्रकारसे बार-बार विचार करके एक निश्चयपर पहुँच गये और दमयन्तीका परित्याग कर देनेमें ही उसकी भलाई मानने लगे
sa viniścitya bahudhā vicārya ca punaḥ punaḥ | utsargaṁ manyate śreyo damayantyā narādhipa rājan |
Bṛhadaśva sprach: Nachdem König Nala zu einem festen Entschluss gelangt war und ihn immer wieder auf vielerlei Weise erwogen hatte, kam er zu dem Glauben, o Herr der Menschen, o König, es sei für Damayantī besser, wenn er sie verlasse. In seinem verstörten Urteil behandelt er die Trennung als eine Tat zu ihrem Wohl und legt so die ethische Spannung zwischen Absicht und dem Schaden offen, den die gewählten Mittel verursachen.
बृहदश्च उवाच
Educational Q&A
The verse highlights an ethical dilemma: a person may repeatedly deliberate and still choose a course believed to be for another’s welfare, yet the chosen means (abandonment) can be morally fraught. It invites reflection on whether good intentions justify harmful actions and how discernment (vicāra) must weigh both motive and consequence.
In Bṛhadaśva’s retelling of Nala’s story, Nala—under severe distress—repeatedly thinks through his situation and arrives at a decision that Damayantī would be better off without him. He therefore inclines toward abandoning her, framing separation as a protective act for her sake.