Shloka 25
अर्जुनस्य इन्द्रकीलगमनम् तथा शक्रसाक्षात्कारः
Arjuna’s journey to Indrakīla and encounter with Indra
तृतीयमपि मासं स पक्षेणाहारमाचरन् । चतुर्थे त्वथ सम्प्राप्ते मासे भरतसत्तम:,तीसरा महीना पंद्रह-पंद्रह दिनमें भोजन करके बिताया। चौथा महीना आनेपर भरतश्रेष्ठ पाण्डुनन्दन महाबाहु अर्जुन केवल वायु पीकर रहने लगे। वे दोनों भुजाएँ ऊपर उठाये बिना किसी सहारेके पैरके अंगूठेके अग्रभागके बलपर खड़े रहे
tṛtīyam api māsaṃ sa pakṣeṇāhāram ācaran | caturthe tv atha samprāpte māse bharatasattamaḥ ||
Vaiśaṃpāyana sprach: Im dritten Monat setzte er seine Askese fort, indem er nur einmal je vierzehn Tage Nahrung zu sich nahm. Als dann der vierte Monat kam, verschärfte jener Beste der Bharatas sein Gelübde noch weiter—Schritt für Schritt in Selbstzucht und Entschlossenheit, näherte er sich dem Leben vom bloßen Hauch der Luft.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights tapas as graduated self-restraint: discipline is intensified in stages, showing that ethical strength and spiritual purpose are supported by steady, deliberate practice rather than sudden excess.
The speaker describes a character’s escalating austerity: during the third month he eats only once per fortnight, and with the arrival of the fourth month he prepares to intensify the regimen further, underscoring determination in a vow.