Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

मārkaṇḍeya-ukta yuddha-vyūha-pratyavyūhaḥ

Battle Formations and Countermeasures in the Rāmopākhyāna

अहं तु मन्ये तव नास्ति कश्रि- देतादशे क्षत्रियसंनिवेशे । यस्त्वाद्य पातालमुखे पतन्तं पाणोौ गृहीत्वा प्रतिसंहरेत,“मुझे तो ऐसा जान पड़ता है कि इस क्षत्रिय-मण्डलीमें कोई भी तेरा ऐसा हितैषी स्वजन नहीं है, जो आज तेरा हाथ पकड़कर तुझे पातालके गहरे गर्तमें गिरनेसे बचा ले। अरे! जैसे कोइ मूर्ख मनुष्य हिमालयकी उपत्यकामें विचरनेवाले पर्वतशिखरके समान ऊँचे एवं मदकी धारा बहानेवाले गजराजको हाथमें डंडा लेकर उसके यूथसे अलग हाँक लाना चाहे, उसी प्रकार तू धर्मराज युधिष्ठिरको जीतनेका हौसला रखता है

ahaṁ tu manye tava nāsti kaścid etādṛśe kṣatriya-sanniveśe | yas tv adya pātāla-mukhe patantaṁ pāṇau gṛhītvā pratisaṁharet ||

Vaiśampāyana sprach: „Ich meine, in dieser Versammlung der Kṣatriyas gibt es niemanden, der wahrhaft dein Wohl will—keinen Verwandten, der heute deine Hand ergriffe und dich zurückzöge, während du dem Rachen der Unterwelt entgegenstürzt. Der Sinn ist: Du rennst deinem Verderben zu, und niemand hier hält dich durch rechtzeitigen Rat oder schützendes Handeln zurück.“

अहम्I
अहम्:
Karta
TypeNoun
Rootअस्मद्
Formcommon, nominative, singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
मन्येI think/consider
मन्ये:
TypeVerb
Rootमन् (मन्यते)
Formpresent, first, singular, ātmanepada
तवof you/your
तव:
TypeNoun
Rootयुष्मद्
Formcommon, genitive, singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
अस्तिthere is
अस्ति:
TypeVerb
Rootअस्
Formpresent, third, singular, parasmaipada
कश्चित्anyone (at all)
कश्चित्:
Karta
TypePronoun
Rootकश्चित् (किम् + चित्)
Formmasculine, nominative, singular
एतादृशेin such
एतादृशे:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootएतादृश
Formmasculine/neuter, locative, singular
क्षत्रिय-संनिवेशेin the assembly/array of kshatriyas
क्षत्रिय-संनिवेशे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootक्षत्रियसंनिवेश
Formmasculine, locative, singular
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
Formmasculine, nominative, singular
त्वाyou (object)
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Formcommon, accusative, singular
अद्यtoday/now
अद्य:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअद्य
पाताल-मुखेat the mouth/opening of the netherworld (a pit)
पाताल-मुखे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपातालमुख
Formneuter, locative, singular
पतन्तम्falling
पतन्तम्:
TypeVerb
Rootपत् (पतति)
Formpresent active participle, masculine, accusative, singular
पाणौin (your) hand
पाणौ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपाणि
Formmasculine, locative, singular
गृहीत्वाhaving seized/taken hold
गृहीत्वा:
TypeVerb
Rootग्रह्
Formabsolutive (क्त्वा), active
प्रतिसंहरेत्should draw back/rescue
प्रतिसंहरेत्:
TypeVerb
Rootप्रति-सम्-हृ
Formoptative (vidhi-liṅ), third, singular, parasmaipada

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśaṃpāyana
K
kṣatriya-sanniveśa (assembly of kṣatriyas)
P
pātāla (netherworld/underworld)