Shloka 3
Rāmopākhyāna—Rāma–Sītā Origins and the Opening of Rāvaṇa’s Genealogy
अपरे त्वब्रुवंस्तत्र वातिकास्तं महीपतिम् । युधिष्ठिरस्य यज्ञेन न समो होष ते क्रतुः,वहीं कुछ ऐसे लोग भी थे, जिनका मस्तिष्क वातरोगसे विकृत था--कब क्या कहना उचित है, इसको वे नहीं जानते थे, अतः राजा दुर्योधनको सम्बोधित करके कहने लगे --'राजन्! आपका यह यज्ञ युधिष्ठिरके यज्ञके समान नहीं था”
apare tv abruvaṃs tatra vātikās taṃ mahīpatim | yudhiṣṭhirasya yajñena na samo hoṣa te kratuḥ ||
Vaiśaṃpāyana sprach: Dort jedoch gab es auch andere—Männer, deren Geist durch eine vāta- (Wind-)Störung verwirrt war und denen das Gefühl dafür fehlte, was man sagen sollte und was nicht—die sich an jenen König wandten und erklärten: „O König, dieses dein Opfer ist dem Opfer Yudhiṣṭhiras nicht ebenbürtig.“ Die unbedachte Bemerkung sticht in den Stolz des Herrschers und deutet auf die moralische Gefahr achtloser Rede in einer politisch aufgeladenen Lage.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical weight of speech: indiscreet, ill-timed words—especially those that compare and belittle—can inflame pride and hostility. It implicitly warns that lack of discernment (what to say, when, and to whom) becomes a moral fault with real consequences.
Some tactless people address the king (understood as Duryodhana) and tell him that his sacrifice is not equal to Yudhiṣṭhira’s. The comment functions as a provocation, sharpening rivalry and resentment around royal prestige and ritual accomplishment.