Adhyaya 257

Verse 1

इस प्रकार श्रीमह्ा भारत वनपर्वके अन्तर्गत घोषयात्रापर्वमें दुर्योधनयज्ञसमारम्भविषयक दो सौ पचपनवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ २५५ ॥। (दाक्षिणात्य अधिक पाठका १ श्लोक मिलाकर कुल २६ श्लोक हैं) अऑड हर (0) है षट्पज्चाशर्दाधेकद्विशततमो< ध्याय: दुर्योधनके यज्ञका आरम्भ एवं समाप्ति वैशम्पायन उवाच ततस्तु शिल्पिन: सर्वे अमात्यप्रवराश्न ये । विदुरश्न महाप्राज्ञो धार्तराष्ट्रे न्यवेदयन्‌

So endet das zweihundertfünfundfünfzigste Kapitel des Mahābhārata im Vana Parva, innerhalb des Abschnitts der Ghoṣa-yātrā, über den Beginn von Duryodhanas Yajña. Vaiśampāyana sprach: „Daraufhin meldeten alle Handwerker, zusammen mit den vornehmsten Ministern, und der hochweise Vidura, die Angelegenheit dem Sohn Dhṛtarāṣṭras (Duryodhana).“

Verse 2

सज्जं क्रतुवरं राजन्‌ प्राप्तकालं च भारत | सौवर्ण च कृतं सर्व लाज्लं च महाधनम्‌

Vaiśampāyana sprach: „O König, o Bhārata, das vortreffliche Opfer ist vollständig bereit; die festgesetzte Zeit ist gekommen. Und auch der goldene Pflug—von großem Wert—ist ganz vollendet.“

Verse 3

एतच्छुत्वा नृपश्रेष्ठो धार्तराष्ट्रो विशाम्पते । आज्ञापयामास नृप: क्रतुराजप्रवर्तनम्‌,राजन! यह सुनकर नृपश्रेष्ठ दुर्योधनने उस क्रतुराजको प्रारम्भ करनेकी आज्ञा दी

Vaiśampāyana sprach: Als er dies vernahm, erließ der vornehmste der Könige—Dhṛtarāṣṭras Sohn (Duryodhana), o Herr des Volkes—den Befehl, den „König der Opfer“ (kratūrāja) in Gang zu setzen.

Verse 4

ततः प्रववृते यज्ञ: प्रभूतार्थ: सुसंस्कृत: । दीक्षितश्नापि गान्धारियथाशास्त्रं यथाक्रमम्‌

Darauf begann das Opfer, reich an Mitteln und sorgfältig hergerichtet. Und Duryodhana, der Sohn Gāndhārīs, nahm die dīkṣā (rituelle Weihe) gemäß den Śāstras und in der vorgeschriebenen Reihenfolge auf sich.

Verse 5

प्रहष्टो धृतराष्ट्रश्न विदुरश्ष महायशा: । भीष्मो द्रोण: कृप, कर्णो गान्धारी च यशस्विनी,धृतराष्ट्रग महायशस्वी विदुर, भीष्म, द्रोण, कृपाचार्य, कर्ण तथा यशस्विनी गान्धारीको इस यज्ञसे बड़ी प्रसन्नता हुई

Vaiśampāyana sprach: Dhṛtarāṣṭra war hocherfreut, ebenso der ruhmreiche Vidura. Auch Bhīṣma, Droṇa, Kṛpa, Karṇa und die berühmte Gāndhārī waren über dieses Opfer sehr zufrieden.

Verse 6

निमन्त्रणार्थ दूतांश्व प्रेषयामास शीघ्रगान्‌ । पार्थिवानां च राजेन्द्र ब्राह्मणानां तथैव च,राजेन्द्र! तदनन्तर समस्त भूपालों तथा ब्राह्मणोंको निमन्त्रित करनेके लिये बहुत-से शीघ्रगामी दूत भेजे

Vaiśampāyana sprach: „O Bester der Könige, darauf entsandte er zahlreiche eilende Boten, um Einladungen zu überbringen—an die Fürsten des Landes ebenso wie an die Brāhmaṇas.“

Verse 7

ते प्रयाता यथोद्दिष्टा दूतास्त्वरितवाहना: । तत्र कंचित्‌ प्रयातं तु दूतं दःशासनो<ब्रवीत्‌

Die Boten brachen, wie es ihnen aufgetragen war, auf schnellen Gefährten auf, um ihre Pflicht zu erfüllen. Und unter ihnen sprach Duḥśāsana zu einem Gesandten, der eben auf dem Weg war—

Verse 8

गच्छ द्वैतवनं शीघ्रं पाण्डवान्‌ पापपूरुषान्‌ | निमन्त्रय यथान्यायं विप्रांस्तस्मिन्‌ वने तदा

Vaiśampāyana sprach: „Geh eilends in den Wald Dvaitavana. Lade, wie es recht und gesetzmäßig ist, die Pāṇḍavas — jene sündigen Männer — und auch die Brahmanen, die in jenem Wald wohnen, ein.“

Verse 9

स गत्वा पाण्डवान्‌ सर्वनुवाचाभिप्रणम्य च | दुर्योधनो महाराज यजते नृपसत्तम:

Vaiśampāyana sprach: Nachdem der Bote zu allen Pāṇḍavas gegangen war und sich ehrerbietig verneigt hatte, sagte er: „O König, Duryodhana — der Vornehmste unter den Herrschern — vollzieht ein Opfer. Durch eigene Tapferkeit hat er unermesslichen Reichtum erworben und führt nun dieses Ritual aus; viele Könige und Brahmanen kommen aus verschiedenen Gegenden dorthin.“

Verse 10

स्ववीर्यार्जितमर्थौघमवाप्य कुरुसत्तम: । तत्र गच्छन्ति राजानो ब्राह्मणाश्व॒ ततस्तत:

Vaiśampāyana sprach: Nachdem er durch eigene Tapferkeit einen gewaltigen Reichtum erworben hatte, vollzieht der Beste der Kurus (Duryodhana) ein Opfer. Zu diesem Ritus kommen Könige und Brahmanen von überallher.

Verse 11

अहं तु प्रेषितो राजन्‌ कौरवेण महात्मना | आमन्त्रयति वो राजा धार्तराष्ट्रो जनेश्वर:

Vaiśampāyana sprach: „O König, ich bin von dem edlen Kaurava entsandt worden. König Dhṛtarāṣṭra, der Herr der Menschen, lässt euch eine Einladung (einen Ruf) überbringen.“

Verse 12

टूट 22222 22222 4 2 222 ततो युधिष्ठिरो राजा तच्छुत्वा दूतभाषितम्‌

Darauf erwiderte König Yudhiṣṭhira, ein Löwe unter den Königen, nachdem er die Worte des Boten vernommen hatte: „Wohl ist es, dass Suyodhana, der König, der den Ruhm der Ahnen mehrt, den Herrn durch ein erhabenes Opfer verehrt.“

Verse 13

अब्रवीन्नूषशार्दूलो दिष्ट्या राजा सुयोधन: । यजते क्रतुमुख्येन पूर्वेषां कीर्तिवर्धन:

Vaiśampāyana sprach: „Yudhiṣṭhira, der Tiger unter den Königen, erwiderte: ‚Wahrlich, es ist ein Glück, dass König Suyodhana, der den Ruhm seiner Ahnen mehrt, den Herrn durch das vornehmste Opfer verehrt.‘“

Verse 14

वयमप्युपयास्यामो न त्विदानीं कथंचन । समय: परिपाल्यो नो यावद्‌ वर्ष त्रयोदशम्‌

Vaiśampāyana sprach: „‚Auch wir wären zu jenem Opfer gegangen; doch jetzt ist es auf keine Weise möglich. Wir müssen unser Gelübde wahren — bis dreizehn Jahre vollendet sind.‘“

Verse 15

श्रुत्वैतद्‌ धर्मराजस्य भीमो वचनमत्रवीत्‌ । तदा तु नृपतिर्गन्ता धर्मराजो युधिष्ठिर:

Vaiśaṃpāyana sprach: Als Bhīma die Worte des Dharmarāja Yudhiṣṭhira hörte, sagte er: „Geh und sprich zu Suyodhana: Wenn dreizehn Jahre vollendet sind, wird Yudhiṣṭhira zur bestimmten Zeit kommen — nicht zum Ausgleich, sondern um im Opfer der Schlacht die Söhne Dhṛtarāṣṭras als Gabe in das Feuer des Zorns zu werfen, das durch Waffen entfacht ist. Und wenn die Pāṇḍavas, von gerechtem Grimm brennend, bereit sind, das Ghee ihrer Wut über die Kauravas zu gießen, dann werde auch ich, Bhīma, dort erscheinen.“

Verse 16

अस्त्रशस्त्रप्रदीप्ते5ग्नौ यदा त॑ पातयिष्यति । वर्षात्‌ त्रयोदशादूर्ध्व रणसत्रे नराधिप:

Vaiśampāyana sprach: „Nach Vollendung der dreizehn Jahre, wenn der König (Yudhiṣṭhira) ihn in das durch Waffen und Geschosse entfachte Feuer wirft — im großen ‚Opfer der Schlacht‘ — dann wird der Herrscher kommen.“

Verse 17

यदा क्रोधहविर्मोक्ता धार्तराष्ट्रेषु पाण्डव: । आगगन्ताहं तदास्मीति वाच्यस्ते स सुयोधन:

Vaiśampāyana sprach: „Sag Suyodhana in meinem Namen: Wenn die Pāṇḍavas, als Darbringer der Opfergabe des Zorns, bereit sind, ihren Grimm über die Söhne Dhṛtarāṣṭras auszugießen, dann werde ich kommen. Und nach Vollendung der dreizehn Jahre wird Dharmarāja Yudhiṣṭhira eben dann erscheinen, um dich im Opfer der Schlacht als Gabe dem durch Waffen entfachten Brand der Empörung zu überantworten.“

Verse 18

शेषास्तु पाण्डवा राजन्‌ नैवोचु: किंचिदप्रियम्‌ । दूतश्वापि यथावृत्तं धार्तराष्ट्रेी न्यवेदयत्‌,राजन! शेष पाण्डवोंने कोई अप्रिय वचन नहीं कहा। दूतने भी लौटकर दुर्योधनसे सब समाचार ठीक-ठीक बता दिया

Vaiśampāyana sprach: „O König, die übrigen Pāṇḍavas äußerten kein einziges hartes oder missfälliges Wort. Und der Bote berichtete, als er zurückkehrte, dem Dhārtarāṣṭra (Duryodhana) den gesamten Hergang genau so, wie er sich zugetragen hatte.“

Verse 19

अथाजममुर्नरश्रेष्ठा नानाजनपदेश्वरा: । ब्राह्मणाश्न महाभाग धार्तराष्ट्रपुरं प्रति,महाभाग! तदनन्तर विभिन्न देशोंके अधिपति नरश्रेष्ठ भूपाल तथा ब्राह्मण दुर्योधनकी राजधानी हस्तिनापुरमें आये

Vaiśampāyana sprach: „Daraufhin brachen hervorragende Könige — Herren vieler verschiedener Reiche — zusammen mit erlauchten Brāhmaṇas auf und gelangten in die Stadt des Dhārtarāṣṭra, nämlich nach Hastināpura, der Hauptstadt Duryodhanas.“

Verse 20

ते त्वर्चिता यथाशास्त्रं यथाविधि यथाक्रमम्‌ | मुदा परमया युक्ता: प्रीताश्चापि नरेश्वरा:

Man ehrte sie mit Verehrung und Dienst genau so, wie es die Schriften vorschreiben—nach rechter Regel, nach gebührendem Ritus und in der angemessenen Ordnung. So wurden jene königlichen Herren, erfüllt von höchster Freude, zufrieden und empfanden in ihrem Innern tiefe Genugtuung.

Verse 21

धृतराष्ट्रो5पि राजेन्द्र संवृत: सर्वकौरवै: । हर्षेण महता युक्तो विदुरं प्रत्यभाषत,राजेन्द्र! समस्त कौरवोंसे घिरे हुए धृतराष्ट्रको भी बड़ा हर्ष हुआ। उन्होंने विदुरसे कहा --

Vaiśampāyana sprach: „O König, auch Dhṛtarāṣṭra — von allen Kauravas umgeben — war von großer Freude erfüllt. In dieser Hochstimmung wandte er sich an Vidura.“

Verse 22

यथा सुखी जन: सर्व: क्षत्त: स्यादन्नसंयुत: । तुष्येत्‌ तु यज्ञसदने तथा क्षिप्रं विधीयताम्‌,'भैया! शीघ्र ऐसी व्यवस्था करो, जिससे इस यज्ञमण्डपमें पधारे हुए सभी लोग खान- पानसे संतुष्ट एवं सुखी हों”

Vaiśampāyana sprach: „O Verwalter (kṣattṛ), richte es schnell ein, damit alle hier glücklich sind und reichlich Speise erhalten; und damit alle, die in die Opferhalle gekommen sind, unverzüglich zufrieden gestellt werden.“

Verse 23

विदुरस्तु तदाज्ञाय सर्ववर्णानरिंदम । यथा प्रमाणतो विद्वान्‌ पूजयामास धर्मवित्‌

Vaiśampāyana sprach: Nachdem er die Lage und das gebotene Zeremoniell erkannt hatte, ermittelte Vidura—weise und dem Dharma ergeben—genau die Zahl und den Rang der Menschen aus allen Ständen. Dann, o Janamejaya, Bezwinger der Feinde, empfing und ehrte er sie alle mit angemessenem Willkommen und ehrerbietiger Gastfreundschaft, nach rechtem Maß und gebührender Ordnung.

Verse 24

भक्ष्यपेयान्नपानेन माल्यैश्नापि सुगन्धिभि: । वासोभिर्विविधैश्नैव योजयामास हृष्टवत्‌,वे बड़े हर्षक साथ सभी अतिथियोंको उत्तम भक्ष्य, पेय, अन्न-पान, सुगन्धित पुष्पहार तथा नाना प्रकारके वस्त्र देने लगे

Vaiśampāyana sprach: Voller Freude bediente er die Gäste, indem er ihnen erlesene Speisen und Getränke, alles Nötige zum Essen und Trinken, duftende Blumengirlanden und Gewänder vielerlei Art darreichte—und sie großzügig und mit sichtlicher Heiterkeit ehrte.

Verse 25

कृत्वा ह्यावसथान्‌ वीरो यथाशास्त्र यथाक्रमम्‌ । सान्त्वयित्वा च राजेन्द्रो दत्त्वा च विविधं वसु

Vaiśampāyana sprach: Nachdem er die Unterkünfte ordnungsgemäß nach den Vorschriften der Śāstras und in rechter Reihenfolge eingerichtet hatte, tröstete der heldenhafte König sie und schenkte ihnen mancherlei Reichtümer—aus Höflichkeit, Großmut und Achtung vor dem rechten Verfahren.

Verse 26

विसृज्य च नृपान्‌ सर्वान्‌ भ्रातृभि: परिवारित:,इस प्रकार सब राजाओंको विदा देकर भाइयोंसे घिरे हुए दुर्योधनने कर्ण और शकुनिके साथ हस्तिनापुरमें प्रवेश किया

Vaiśampāyana sprach: Nachdem er alle Könige entlassen hatte, betrat Duryodhana—von seinen Brüdern umgeben—Hastināpura zusammen mit Karṇa und Śakuni. Die Szene hebt seine kalkulierte Festigung von Bündnissen und Sippenmacht hervor und deutet die ethische Spannung zwischen politischem Taktieren und rechtschaffenem Handeln an.

Verse 27

विवेश हास्तिनपुरं सहित: कर्णसौबलै:,इस प्रकार सब राजाओंको विदा देकर भाइयोंसे घिरे हुए दुर्योधनने कर्ण और शकुनिके साथ हस्तिनापुरमें प्रवेश किया

Vaiśampāyana sprach: Nachdem er die versammelten Könige entlassen hatte, betrat Duryodhana—von seinen Brüdern umgeben—Hastināpura zusammen mit Karṇa und Śakuni. Der Vers betont, wie politische Bündelung und der Rat engster Verbündeter den Kurs der Kauravas prägen, da Duryodhana mit eben jenen Gefährten in die Hauptstadt zurückkehrt, die seinen Entschluss und seine Strategie weiter verhärten werden.

Verse 116

मनो5भिलपियतं राज्ञस्तं क्रतु द्रष्टमर्हथ । “राजन! महामना दुःशासनने मुझे आपके पास भेजा है। जननायक महाराज दुर्योधन आपलोगोंको उस यज्ञमें बुला रहे हैं। आपलोग चलकर राजाके मनोवांछित उस यज्ञका दर्शन कीजिये'

Vaiśampāyana sprach: „Ihr solltet hingehen und jenes Opfer (kratu) schauen, nach dem der König seit langem verlangt.“ Im erzählerischen Zusammenhang ist dies eine Einladung—im Namen Duryodhanas und durch Duḥśāsana überbracht—die andere dazu bewegen soll, einem königlichen Ritus beizuwohnen, unter dessen äußerer Gestalt des Dharma sich öffentliche Zurschaustellung, Prestige und politische Absicht verbergen können.

Verse 256

विसर्जयामास नृपान ब्राद्मणांश्व सहस्रश: | वीर राजा दुर्योधनने सभीको शास्त्रानुसार यथायोग्य निवासगृह बनवाकर उनमें ठहराया था। उसने सब प्रकारसे आश्वासन तथा भाँति-भाँतिके रत्न देकर सहस्रों राजाओं तथा ब्राह्मणोंको विदा किया

Vaiśampāyana sprach: Der heldenhafte König Duryodhana entließ—zu Tausenden—Könige und Brāhmaṇas. Nachdem er ihnen angemessene Unterkünfte nach rechtem Brauch bereitet hatte, beruhigte er sie in jeder Hinsicht und sandte sie mit Geschenken verschiedenster Juwelen fort. Die Stelle hebt hervor, wie königliche Freigebigkeit und korrektes Gastrecht nach außen in großer Pracht vollzogen werden können, selbst wenn die inneren Beweggründe des Gebers politisch bestimmt sind.