Shloka 14
वनप्रस्थानम् (Departure for the Forest) — Āraṇyaka-parva, Adhyāya 24
ब्राह्मणा: साम्निहोत्राश्न तथैव च निरग्नय: । स्वाध्यायिनो भिक्षवश्ष॒ तथैव वनवासिन:,वहाँ बहुत-से अन्निहोत्री ब्राह्मणों, निरग्निकों, स्वाध्यायपरायण ब्रह्मचारियों, वानप्रस्थियों, संन्यासियों, सैकड़ों कठोर व्रतका पालन करनेवाले तपःसिद्ध महात्माओं तथा अन्य अनेक ब्राह्मणोंने महाराज युधिष्ठिरको घेर लिया
brāhmaṇāḥ sāmnihotrāś ca tathaiva ca niragnayaḥ | svādhyāyino bhikṣavaś ca tathaiva vanavāsinaḥ ||
Vaiśaṃpāyana sprach: Viele Brahmanen—einige, die die heiligen Agnihotra-Feuer unterhielten, andere, die ohne Feuer lebten—sowie Veda-Schüler, die der Rezitation ergeben waren, Bettelmönche und Waldbewohner, versammelten sich um König Yudhiṣṭhira. Ihre Gegenwart lässt das moralische Gewicht des Dharma spürbar werden: Der König ist nicht von Waffen umringt, sondern von Askese, Gelehrsamkeit und der Autorität geistiger Übung.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the many legitimate modes of dharmic life—ritual household discipline (agnihotra), austerity without fires, Vedic study, mendicancy, and forest-dwelling. Together they represent spiritual authority that can guide and morally evaluate a king, implying that true power is accountable to dharma and tapas.
A large group of Brahmins and ascetics—fire-keepers, fireless ascetics, Veda-reciting students, mendicants, and forest-dwellers—assemble and surround King Yudhiṣṭhira during the forest-exile setting, indicating a significant encounter where counsel, requests, or moral scrutiny may follow.