Shloka 230
Duryodhana’s Śaraṇāgati and the Pāṇḍavas’ Resolve
Gandharva Encounter
इस प्रकार श्रीमहाभारत वनपर्वके अन्तर्गत मार्कण्डेयसमास्यापर्वमें आंगिरसोपाख्यानके प्रसंगरें मनुष्योंको कष्ट देनेवाले ग्रहोंके वर्णनये सम्बन्ध रखनेवाला दो सौ तीसवाँ अध्याय पूरा हुआ
iti prakāraṃ śrīmahābhārate vanaparvaṇi antargate mārkaṇḍeyasamāsyāparvaṇi āṅgirasopākhyānaprasaṅge manuṣyānāṃ kaṣṭaṃ dadatāṃ grahāṇāṃ varṇanena sambandhaṃ rakṣamāṇaḥ dviśatatritamaḥ adhyāyaḥ samāptaḥ |
So endet das zweihundertdreißigste Kapitel des Vana Parva im Śrī Mahābhārata, innerhalb des Abschnitts Markandeya Samasya, im Zusammenhang der Āṅgirasa-Erzählung—verbunden mit der Schilderung der Planeten, deren Einflüsse den Menschen Mühsal bringen. Diese Schlussformel kennzeichnet den Abschluss einer Erzähleinheit und rahmt das Vorangehende als ethische Unterweisung: Leid erscheint als etwas, das auch aus kosmischen Kräften erwachsen kann, und lädt zur Besinnung auf Standhaftigkeit, rechtes Handeln und umsichtiges Leben ein.
मार्कण्डेय उवाच
Educational Q&A
The colophon frames the preceding discussion as a moral and reflective lesson: human hardship may arise from larger cosmic conditions (grahas), and the appropriate response is steadiness, discernment, and adherence to dharma rather than despair or blame.
This is an end-of-chapter closing statement. It announces that the chapter—set within the Markandeya section and the Āṅgirasa episode—has concluded, specifically noting that it dealt with describing the grahas whose influences trouble human beings.