Shloka 423
Duryodhana Seized by Citraseṇa; Kaurava Petition to Yudhiṣṭhira (दुर्योधनापहारः / चित्रसेनगन्धर्वग्रहणम्)
यावत् षोडश वर्षाणि शिशूनां हाशिवास्तत: । जैसे पुरुषोंमें भगवान् रुद्र श्रेष्ठ हैं, उसी प्रकार स्त्रियोंमें आर्या उत्तम मानी गयी हैं। आर्या कुमार कार्तिकेयकी जननी हैं। लोग अपने अभीष्टकी सिद्धिके लिये उनका उपर्युक्त ग्रहोंसे पृथक् पूजन करते हैं। इस प्रकार मैंने ये कुमारसम्बन्धी महान् ग्रह बताये हैं। जबतक सोलह वर्षकी अवस्था न हो जाय, तबतक ये बालकोंका अमंगल करनेवाले होते हैं
yāvat ṣoḍaśa varṣāṇi śiśūnāṃ hāśivās tataḥ | yathā puruṣeṣu bhagavān rudraḥ śreṣṭhas tathā strīṣu āryā uttamā manyate | āryā kumāra-kārtikeyasya jananī | lokāḥ svābhīṣṭa-siddhaye tasyā uparyukta-grahebhyaḥ pṛthak pūjanaṃ kurvanti | iti mayā ete kumāra-sambandhinaḥ mahān grahāḥ kathitāḥ | yāvat ṣoḍaśa-varṣāvasthā na bhavati tāvat ete bālakānām amaṅgala-kārakā bhavanti ||
Mārkaṇḍeya sprach: «Bis zum Alter von sechzehn Jahren gelten diese (Grahās) als unheilvolle Einflüsse auf Kinder. Wie unter den Männern Herr Rudra als der Vortrefflichste gilt, so wird unter den Frauen Āryā als die Höchste angesehen. Āryā ist die Mutter des Kumāra Kārttikeya. Die Menschen, die Erfüllung ihrer Wünsche begehrend, verehren sie gesondert von den oben genannten Grahās. So habe ich diese großen, mit Kumāra verbundenen Grahās beschrieben; bis ein Kind sechzehn Jahre erreicht, heißt es, bringen sie den Jungen Unheil.»
मार्कण्डेय उवाच
Educational Q&A
The passage frames childhood as a spiritually vulnerable period: up to sixteen years, certain grahas are believed to cause inauspicious effects, so protective devotion is advised—especially separate worship of Āryā, honored as Kumāra Kārttikeya’s mother, to secure desired well-being and success.
Mārkaṇḍeya concludes an explanation about powerful grahas associated with Kumāra. He ranks Rudra as supreme among males and Āryā as supreme among females, notes that people worship Āryā independently of those grahas for the fulfillment of wishes, and reiterates that these influences are considered harmful to children until they reach sixteen.