Shloka 36
पञ्चवर्णोत्पत्तिः — The Origin of the Five-Colored Fiery Being and Ritual-Disruptor Lineages
प्रत्येक जीव अपने किये हुए कममोसे ही मृत्युके पश्चात् दुःख भोगता है और उस दुःखका भोग करनेके लिये ही वह (चाण्डालादि) पापयोनिमें जन्म लेता है ।। ततः कर्म समादत्ते पुनरन्यं नवं बहु । पच्यते तु पुनस्तेन भुक्त्वापथ्यमिवातुर:,वहाँ फिर नये-नये बहुत-से पापकर्म कर डालता है, जिसके कारण कुपथ्य खा लेनेवाले रोगीकी भाँति उसे नाना प्रकारके कष्ट भोगने पड़ते हैं
pratyekaḥ jīvaḥ svaiḥ kṛtaiḥ karmabhiḥ eva mṛtyoḥ paścāt duḥkhaṃ bhuṅkte, tasya duḥkhasya bhogārtham eva sa (cāṇḍālādi) pāpayoniṣu jāyate. tataḥ karma samādatte punar anyaṃ navaṃ bahu; pacyate tu punas tena bhuktvā apathyam ivāturaḥ.
Der Jäger sprach: „Jedes Wesen erfährt nach dem Tod Leid allein als Folge seiner eigenen Taten; und gerade um dieses Leid zu erdulden, wird es in sündhaften Schößen geboren—unter Ausgestoßenen und dergleichen. Dann nimmt es abermals viele neue Handlungen auf; und durch sie wird es wieder und wieder ‘gekocht’ (gepeinigt), wie ein Kranker, der Schädliches gegessen hat und darum mancherlei Qualen ertragen muss.“
व्याध उवाच
Educational Q&A
Suffering after death and the circumstances of rebirth are presented as consequences of one’s own actions. The verse stresses personal moral responsibility and warns that harmful conduct tends to repeat, creating a cycle of further pain—like illness worsened by consuming what is unwholesome.
In the Vana Parva’s dharma-instruction context, the hunter (vyādha) is explaining to his listener how karma leads to post-mortem suffering and rebirth in blameworthy conditions, and how beings often continue to commit new wrongs, thereby prolonging their affliction.