Shloka 18
कामीकवन-समागमः
Kāmyaka Forest Meeting: Kṛṣṇa’s Visit; Mārkaṇḍeya and Nārada Arrive
“कौरवश्रेष्ठ! तुम तिर्यग योनिमें पड़े हुए किसी साधारण सर्पकी पकड़में नहीं आये हो। किंतु मुझे ऐसा ही वरदान मिला है (इसीलिये मैं तुम्हें पकड़ सका हूँ) ।। पतता हि विमानाग्रयान्मया शक्रासनाद् द्रुतम् कुरु शापान्तमित्युक्तो भगवान् मुनिसत्तम:,“जब मैं इन्द्रके सिंहासनसे भ्रष्ट हो शीघ्रतापूर्वक श्रेष्ठ विमानसे नीचे गिरने लगा, उस समय मैंने मुनिश्रेष्ठ भगवान् अगस्त्यसे प्रार्थना की कि प्रभो! मेरे शापका अन्त नियत कर दीजिये
vaiśampāyana uvāca | kauravaśreṣṭha! tvaṁ tiryag-yonau patitaṁ kaṁcid asādhāraṇaṁ sarpam iva na gṛhīto 'si; kintu mamaivam eva varadānaṁ labdhaṁ, tasmād ahaṁ tvāṁ gṛhītavān | patataḥ hi vimānāgryāt mayā śakrāsanād drutam, kuru śāpāntam ity ukto bhagavān munisattamaḥ |
Vaiśampāyana sagte: «O Bester der Kurus, du bist nicht von einer gewöhnlichen Schlange ergriffen worden, die in eine Tiergeburt gefallen ist. Vielmehr habe ich eine besondere Gunst erlangt—darum konnte ich dich fassen. Denn als ich vom Thron Indras gestürzt wurde und rasch aus dem erhabensten Vimāna hinabfiel, flehte ich den vortrefflichsten der Weisen, den ehrwürdigen Agastya, an und sprach: “Herr, bestimme das Ende meines Fluches.”»
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights that extraordinary constraints (like being seized by a serpent) may arise not from ordinary causes but from the working of a boon/curse framework; relief comes through humility and seeking the guidance of a realized sage who can set the terms for the curse’s end.
A serpent explains that the Kuru hero has not been caught by an ordinary snake; the serpent’s ability to seize him comes from a boon. The serpent then recalls a prior episode: while falling from Indra’s throne, he petitioned the great sage (Agastya, in context) to determine when his curse would end.