Shloka 62
निवातकवचवधः — Arjuna’s Neutralization of the Nivātakavacas
Vajra-astra deployment
Devanagari script
कृतास्त्रमतिविश्वस्तमथ मां हरिवाहन: । संस्पृश्य मूर्थ्नि पाणिभ्यामिदं वचनमब्रवीत्,धीरे-धीरे मैं अस्त्रविद्यामें निपुण हो गया। मेरी विज्ञतापर सबको अधिक विश्वास था। एक दिन भगवान् इन्द्रने अपने दोनों हाथोंसे मेरे मस्तकका स्पर्श करते हुए मुझसे इस प्रकार कहा--
Translation
Nach und nach wurde ich in der Waffenlehre kundig, und alle setzten umso größeres Vertrauen in mein Können. Eines Tages berührte Indra, der auf Airāvata reitet, mit beiden Händen mein Haupt und sprach zu mir diese Worte—
Word by Word
कृतास्त्रम्one who has mastered weapons (trained in astras)
कृतास्त्रम्:
Karma
TypeAdjective
Rootकृतास्त्र
FormMasculine, Accusative, Singular
अतिexcessively, very
अति:
TypeIndeclinable
Rootअति
विश्वस्तम्confident, trusting; fully assured
विश्वस्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootविश्वस्त
FormMasculine, Accusative, Singular
अथthen
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
माम्me
माम्:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Accusative, Singular
हरिवाहनःIndra (whose mount is Hari/greenish horse)
हरिवाहनः:
Karta
TypeNoun
Rootहरिवाहन
FormMasculine, Nominative, Singular
संस्पृश्यhaving touched
संस्पृश्य:
TypeVerb
Rootसम्+स्पृश्
FormAbsolutive (Gerund)
मूर्ध्निon (my) head
मूर्ध्नि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमूर्धन्
FormMasculine, Locative, Singular
पाणिभ्याम्with (his) two hands
पाणिभ्याम्:
Karana
TypeNoun
Rootपाणि
FormMasculine, Instrumental, Dual
इदम्this
इदम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम्
FormNeuter, Accusative, Singular
वचनम्speech, words
वचनम्:
Karma
TypeNoun
Rootवचन
FormNeuter, Accusative, Singular
अब्रवीत्said, spoke
अब्रवीत्:
TypeVerb
Rootब्रू
FormImperfect (Lan), 3rd, Singular
Speaker
अजुन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes