Shloka 64
Kubera’s Arrival and the Disclosure of Agastya’s Curse
Vaiśaṃpāyana–Janamejaya Narrative
शिलाभिरुग्ररूपाभिव॑हतीभि: परस्परम् | वजैरिव महावेगैराजघ्नतुरमर्षणौ,भारत! जब उस प्रदेशके सारे वृक्ष गिरा दिये गये, तब एक-दूसरेका वध करनेकी इच्छासे उन महाबली वीरोंने वहाँ ढेर-की-ढेर पड़ी हुई सैकड़ों शिलाएँ लेकर दो घड़ीतक इस प्रकार युद्ध किया, मानो दो पर्वतराज बड़े-बड़े मेघखण्डोंद्वारा परस्पर युद्ध कर रहे हों। वहाँकी शिलाएँ विशाल और अत्यन्त भयंकर थीं। वे देखनेमें महान् वेगशाली वजच्धोंके समान जान पड़ती थीं। अमर्षमें भरे हुए वे दोनों योद्धा उन्हीं शिलाओंद्वारा एक-दूसरेको मारने लगे
vaiśampāyana uvāca |
śilābhir ugrarūpābhir vahantībhīḥ parasparam |
vajrair iva mahāvegair ājaghnatur amarṣaṇau ||
Vaiśaṃpāyana sprach: Mit wilden, furchterregenden Felsblöcken, die sie gegeneinander trugen—wie Donnerkeile, mit großer Geschwindigkeit geschleudert—schlugen die beiden zornentbrannten Krieger immer wieder aufeinander ein. Die Szene zeigt: Wenn Zorn die Selbstbeherrschung verdunkelt, wird selbst die Landschaft zur Waffe, und der Kampf wird zum Wettstreit bloßer Vernichtungskraft statt zu maßvoller, dharmischer Zügelung.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how uncontrolled anger (amarṣa) can overwhelm discernment and dharmic restraint, turning conflict into raw destruction where even natural objects become instruments of harm.
Two enraged fighters, after exhausting or destroying the surroundings, seize formidable boulders and hurl/strike them at each other with the force of thunderbolts, intensifying the battle into a brutal exchange.