Shloka 2
गन्धमादन-हिमवत्प्रयाणे युधिष्ठिर-भीमसंवादः
Yudhiṣṭhira–Bhīma Dialogue on the Gandhamādana–Himavat Ascent
Devanagari script
संनिवर्तय कौन्तेय क्षुत्पिपासे बलाश्रयात् । ततो बलं च दाक्ष्यं च संश्रयस्व वृकोदर,वृकोदर! तुम बलका आश्रय लेकर अपनी भूख-प्यास मिटा दो। फिर शारीरिक शक्ति और चतुरताका सहारा लो
Transliteration
saṁnivartaya kaunteya kṣutpipāse balāśrayāt | tato balaṁ ca dākṣyaṁ ca saṁśrayasva vṛkodara ||
Translation
Yudhiṣṭhira sprach: „O Sohn der Kuntī, wende dich zunächst von dieser Anstrengung ab und stille Hunger und Durst, indem du dich auf Kraft stützt—indem du dir Nahrung verschaffst. Dann, o Vṛkodara, verlasse dich auf körperliche Stärke und praktische Geschicklichkeit. Ausdauer und kluges Bemühen sollen der Stärkung folgen, nicht ihr vorausgehen.“
Word by Word
संनिवर्तयrestrain/turn back (stop)
संनिवर्तय:
TypeVerb
Rootसं-नि-वृत् (धातु)
Formलोट् (imperative), मध्यम, एकवचन, परस्मैपद
कौन्तेयO son of Kuntī
कौन्तेय:
TypeNoun
Rootकौन्तेय
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
क्षुत्पिपासेhunger and thirst
क्षुत्पिपासे:
Karma
TypeNoun
Rootक्षुत् + पिपासा
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन
बलाश्रयात्by/through reliance on strength (from the support of strength)
बलाश्रयात्:
Apadana
TypeNoun
Rootबल + आश्रय
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन
ततःthen/thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
बलम्strength
बलम्:
Karma
TypeNoun
Rootबल
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
दाक्ष्यम्skill/cleverness
दाक्ष्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootदाक्ष्य
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
संश्रयस्वtake refuge in/rely on
संश्रयस्व:
TypeVerb
Rootसम्-श्रि (धातु)
Formलोट् (imperative), मध्यम, एकवचन, आत्मनेपद
वृकोदरO Vṛkodara (Bhīma)
वृकोदर:
TypeNoun
Rootवृकोदर
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
Speaker
युधिछिर उवाच
Characters & Entities
Y
YudhiṣṭhiraB
Bhīma (Vṛkodara, Kaunteya)K
KuntīVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes