Shloka 9
मान्धातृ-जन्म-चरितम्
The Birth and Career Account of Māndhātṛ
पिपासाशुष्कहृदय: प्रविवेशाश्रमं भृगो: । तामेव रात्रि राजेन्द्र महात्मा भुगुनन्दन:,वे महामना राजर्षि महान् व्रतका पालन करनेवाले थे तो भी उनके कोई संतान नहीं हुई। तब वे मनस्वी नरेश राज्यका भार मन्त्रियोंपर रखकर शास्त्रीय विधिके अनुसार अपने- आपको परमात्म-चिन्तनमें लगाकर सदा वनमें ही रहने लगे। एक दिनकी बात है, राजा युवनाश्व उपवासके कारण दु:खित हो गये। प्याससे उनका हृदय सूखने लगा। उन्होंने जल पीनेकी इच्छासे रातके समय महर्षि भूगुके आश्रममें प्रवेश किया। राजेन्द्र! उसी रातमें महात्मा भृगुनन्दन महर्षि च्यवनने सुद्युम्नकुमार युवनाश्वको पुत्रकी प्राप्ति करानेके लिये एक इष्टि की थी। उस इष्टिके समय महर्षिने मन्त्रपूत जलसे एक बहुत बड़े कलशको भरकर रख दिया था
pipāsā-śuṣka-hṛdayaḥ praviveśāśramaṃ bhṛgoḥ | tām eva rātri rājendra mahātmā bhṛgu-nandanaḥ ||
Lomaśa sprach: Mit vom Durst ausgedörrtem Herzen betrat er die Einsiedelei Bhṛgus, um Wasser zu suchen. O bester der Könige, in eben dieser Nacht war der großgesinnte Nachkomme Bhṛgus mit einem Ritus befasst, der die Gewährung von Nachkommenschaft betraf—und so zeigt sich, wie ein Augenblick menschlicher Not mit heiligem Ritual und Schicksal zusammenfallen kann.
लोमश उवाच
Educational Q&A
Even a powerful person becomes helpless before basic needs like thirst; the episode highlights humility and the ethical importance of how sacred spaces and rituals respond to human necessity (hospitality, restraint, and dharma in moments of urgency).
A king, tormented by thirst, enters Bhṛgu’s hermitage at night to find water. The narration signals that this coincides with a significant ritual being performed by a Bhṛgu-line sage, setting up the causal chain for the king’s extraordinary attainment of a son.