Shloka 61
Bhāgīratha’s Tapas and the Petition to Gaṅgā (गङ्गावतरण-प्रसङ्गः)
त॑ चास्मै हयमाचष्ट यज्ञवाटमुपागतम् । तच्छुत्वा सगरो राजा पुत्र॒जं दुःखमत्यजत्,“तात! महात्मा सगरका यज्ञ पूर्ण करो।” महात्मा कपिलके ऐसा कहनेपर अंशुमान् उस अश्वको लेकर महामना सगरके यज्ञमण्डपमें आये और उनके चरणोंमें प्रणाम करके उनसे सब समाचार निवेदन किया। सगरने भी स्नेहसे अंशुमान्का मस्तक सूँघा। अंशुमानने सगर- पुत्रोंका विनाश जैसा देखा और सुना था, वह सब बताया, साथ ही यह भी कहा कि *यज्ञिय अश्व यज्ञममण्डपमें आ गया है।” यह सुनकर राजा सगरने पुत्रोंके मरनेका दुःख त्याग दिया
taṁ cāsmai hayam ācakṣṭa yajñavāṭam upāgatam | tac chrutvā sagaro rājā putrajaṁ duḥkham atyajat ||
Er meldete ihm, dass das Opferross zurückgekehrt und im Bezirk des yajña angekommen sei. Als König Sagara dies hörte, ließ er den Schmerz, der aus dem Untergang seiner Söhne erwachsen war, fahren—und wandte sich von persönlicher Trauer der Vollendung des heiligen Ritus und der größeren Pflicht des Königtums zu.
सगर उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a king’s prioritization of dharma and the completion of a sanctioned rite over being immobilized by personal grief. It suggests disciplined emotional restraint when duty toward the larger order (yajña/rajadharma) must be fulfilled.
News is delivered that the consecrated sacrificial horse has arrived back at the yajña enclosure. On hearing this, King Sagara lets go of the sorrow caused by the loss of his sons and turns his attention to completing the sacrifice.