Shloka 16
Adhyāya 96: Nārada Guides Mātali in Varuṇa’s Realm
Varuṇa-loka Darśana
“जिनका शीलस्वभाव श्रेष्ठ है, जो ऊँचे कुलमें उत्पन्न हुए यशस्वी तथा कोमल अन्तःकरणवाले हैं; ऐसे लोगोंके कुलमें कन्याका उत्पन्न होना दुःखकी ही बात है ।। मातुः कुलं पितृकुलं यत्र चैव प्रदीयते । कुलत्रयं संशयितं कुरुते कन््यका सताम्,“कन्या मातृकुलको, पितृकुलको तथा जहाँ वह ब्याही जाती है, उस कुलको-- सत्पुरुषोंके इन तीनों कुलोंको संशयमें डाल देती है
mātuḥ kulaṃ pitṛkulaṃ yatra caiva pradīyate | kulatrayaṃ saṃśayitaṃ kurute kanyakā satām ||
Kaṇva sprach: „Eine Tochter bringt drei Geschlechter in Zweifel: das Haus der Mutter, das Haus des Vaters und das Haus, in das sie zur Ehe gegeben wird. Darum wird unter den Tugendhaften ihre Geburt zur Quelle der Sorge, denn Fragen nach Abstammung und Fortbestand der Linie erheben sich um alle drei Häuser.“
कण्व उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a traditional concern of kula-dharma: marriage alliances and questions of descent can create uncertainty across multiple families. It reflects an ethical-social anxiety about lineage continuity and reputation among ‘sat’ (upright) households.
Kaṇva is speaking reflectively about the social consequences of a daughter’s marriage: because she moves from her natal home to another house, issues of affiliation and lineage are felt across the mother’s family, the father’s family, and the husband’s family.