Shloka 63
Kṛṣṇa at Duryodhana’s House: Refusal of Hospitality and Departure to Vidura (कृष्णस्य धार्तराष्ट्रनिवेशनगमनम्)
येनाहं कुन्तिभोजाय धन वृत्तैरिवार्पिता । “मैं जो कष्ट भोग रही हूँ, इसके लिये न अपनेको दोष देती हूँ, न दुर्योधनको; अपितु पिताकी ही निन्दा करती हूँ, जिन्होंने मुझे राजा कुन्तिभोजके हाथमें उसी प्रकार दे दिया, जैसे विख्यात दानी पुरुष याचकको साधारण धन देते हैं ।। ६२ ई ।। बालां मामार्यकस्तुभ्यं क्रीडन्तीं कन्दुहस्तिकाम्
vaiśampāyana uvāca | yenāhaṃ kuntibhojāya dhana-vṛttair ivārpitā | bālāṃ mām āryakas tubhyaṃ krīḍantīṃ kanduhastikām |
Vaiśaṃpāyana sprach: „Man übergab mich König Kuntibhoja, als wäre ich bloßes Gut, das man als Almosen verschenkt. In diesem Leid gebe ich weder mir selbst noch Duryodhana die Schuld; vielmehr tadle ich meinen Vater, der mich Kuntibhoja gab, wie ein berühmter Spender einem Bittenden gewöhnlichen Reichtum reicht. Als ich noch ein junges Mädchen war, spielte ich mit einem Spielzeugelefanten in der Hand…“
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage critiques the ethical failure of treating a person—especially a child—as transferable property. It contrasts the ideal of dāna (generous giving) with its distortion when applied to human relationships, highlighting responsibility and moral accountability in guardianship.
A woman (contextually Kuntī) recalls being given away to King Kuntibhoja, likening it to the casual donation of wealth. She says she does not blame herself or Duryodhana for her suffering, but condemns her father’s act, then begins describing her childhood at the time.