Shloka 53
Kṛṣṇa at Duryodhana’s House: Refusal of Hospitality and Departure to Vidura (कृष्णस्य धार्तराष्ट्रनिवेशनगमनम्)
“वहीं राजा धृतराष्ट्र, महाराज बाह्लीक, कृपाचार्य, सोमदत्त तथा अन्यान्य कौरव खेदमें भरे हुए बैठे थे ।। तस्यां संसदि सर्वेषां क्षत्तारं पूजयाम्यहम् । वृत्तेन हि भवत्यायों न धनेन न विद्यया,“मैं तो उस कौरवसभामें सबसे अधिक आदर विदुरजीको देती हूँ, (जिन्होंने द्रौपदीके प्रति किये जानेवाले अन्यायका प्रकटरूपमें विरोध किया था।) मनुष्य अपने सदाचारसे ही श्रेष्ठ होता है, धन और विद्यासे नहीं
vaiśampāyana uvāca | tatra rājā dhṛtarāṣṭro mahārājo bāhlīkaḥ kṛpācāryaḥ somadattaś ca tathā anye cānye kauravāḥ kheda-bhareṇa upaviṣṭāḥ | tasyāṃ saṃsadi sarveṣāṃ kṣattāraṃ pūjayāmy aham | vṛttena hi bhavaty āryo na dhanena na vidyayā |
Vaiśampāyana sprach: Dort saßen König Dhṛtarāṣṭra, der große König Bāhlīka, der Lehrer Kṛpācārya, Somadatta und andere Kauravas, von Kummer beschwert. In jener Versammlung ehre ich den Hofmeister Vidura über alle, denn wahrhaft edel wird der Mensch durch rechtschaffenes Verhalten—nicht durch Reichtum und nicht durch bloßes Wissen.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
True nobility (āryatva) arises from vṛtta—upright conduct and moral integrity—not from external advantages like wealth (dhana) or even learning (vidyā) when divorced from ethical practice.
In the Kuru assembly, senior figures such as Dhṛtarāṣṭra, Bāhlīka, Kṛpa, and Somadatta sit in dejection. The narration highlights Vidura’s special honor as the exemplary counsellor, implicitly contrasting principled counsel with the court’s moral and political distress.