Shloka 51
Kṛṣṇa at Duryodhana’s House: Refusal of Hospitality and Departure to Vidura (कृष्णस्य धार्तराष्ट्रनिवेशनगमनम्)
Devanagari script
आनायितामनार्येण क्रोधलोभानुवर्तिना । सर्वे प्रैक्षनत्त कुरव एकवस्त्रां सभागताम्,“क्रोध और लोभके वशीभूत हुए दुष्ट दुर्योधनने रजस्वलावस्थामें एकवस्त्रधारिणी द्रौपदीको सभामें बुलवाया और उसे श्वशुरजनोंके समीप खड़ी कर दिया। उस समय सभी कौरवोंने उसे देखा था
Translation
Von einem Unedlen herbeigeführt, der Zorn und Gier folgte, blickten alle Kurus auf Draupadī, die in nur einem Gewand in die Versammlung gekommen war.
Word by Word
आनायिताhaving been brought/summoned
आनायिता:
Karma
TypeVerb
Rootआ-नी (धातु) / आनायित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन, क्त (past passive participle)
अनार्येणby a base/ignoble man
अनार्येण:
Karana
TypeAdjective
Rootअनार्य
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
क्रोधanger
क्रोध:
TypeNoun
Rootक्रोध
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
लोभgreed
लोभ:
TypeNoun
Rootलोभ
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अनुवर्तिनाfollowing/obedient to
अनुवर्तिना:
Karana
TypeAdjective
Rootअनु-वृत् (धातु) / अनुवर्तिन् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन, णिनि (agent noun: -in)
सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
प्रैक्षन्they looked/saw
प्रैक्षन्:
TypeVerb
Rootप्र-ईक्ष् (धातु)
Formलङ् (imperfect), प्रथम, बहुवचन, परस्मैपद
तत्her/that (woman)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
कुरवःthe Kurus
कुरवः:
Karta
TypeNoun
Rootकुरु
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
एकवस्त्राम्wearing a single garment
एकवस्त्राम्:
Karma
TypeAdjective
Rootएकवस्त्र (एक + वस्त्र)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
सभागताम्come to the assembly
सभागताम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसभा + गत (गम् धातु)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन, क्त (past passive participle)
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes