Shloka 32
Udyoga-parva Adhyāya 71 — Kṣatra-dharma Counsel, Public Legitimacy, and Mobilization
त॑ तदा मन्युरेवैति स भूय: सम्प्रमुह्ति । स मोहवशमापन्न:ः क्रूरं कर्म निषेवते,निर्धन अवस्थामें मनुष्यको केवल क्रोध आता है, जिससे वह पुनः मोहाच्छन्न हो जाता ->-विवेकशक्ति खो बैठता है। मोहके वशीभूत होकर वह क्रूरतापूर्ण कर्म करने लगता है
taṁ tadā manyur evaiti sa bhūyaḥ sampramuhyati | sa mohavaśam āpannaḥ krūraṁ karma niṣevate ||
Dann überkommt ihn allein der Zorn, und wieder verfällt er in Verwirrung. Von Verblendung überwältigt, greift er zu grausamen Taten—so zeigt sich, wie Armut und Bedrängnis den Menschen vom klaren Urteil abbringen und in zerstörerisches Handeln treiben können.
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
Anger clouds discernment and repeatedly plunges a person into delusion; once deluded, one is prone to cruel actions. The verse warns that inner loss of विवेक (discriminative judgment) is the immediate ethical danger, especially under hardship.
Yudhiṣṭhira is describing a moral-psychological chain: distress (such as poverty) gives rise to anger; anger leads to renewed confusion; confusion leads to harsh, harmful conduct—highlighting why restraint and clarity are essential in crisis.