Shloka 18
Udyoga-parva Adhyāya 71 — Kṣatra-dharma Counsel, Public Legitimacy, and Mobilization
कुले जातस्य वृद्धस्य परवित्तेषु गृद्धयत: । लोभ: प्रज्ञानमाहन्ति प्रज्ञा हन्ति हता द्वियम्,मनुष्य उत्तम कुलमें जन्म लेकर और वृद्ध होनेपर भी यदि दूसरोंके धनको लेना चाहता है तो वह लोभ उसकी विचारशक्तिको नष्ट कर देता है। विचारशक्ति नष्ट होनेपर उसकी लज्जाको भी नष्ट कर देती है
kule jātasya vṛddhasya paravitteṣu gṛddhyataḥ | lobhaḥ prajñām āhanti prajñā hanti hatā dhriyam ||
Yudhiṣṭhira sprach: „Selbst ein Mann, der in edler Linie geboren und schon betagt ist—wenn er nach fremdem Reichtum giert—schlägt die Gier sein Urteilsvermögen nieder. Und ist das Urteilsvermögen zerstört, so vernichtet es seinerseits Selbstzucht und Scham, und der Mensch wird von rechter Lebensführung losgerissen.“
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
Greed for another’s wealth erodes discernment (prajñā); once judgment collapses, a person’s restraint and moral steadiness (dhṛti) also collapse, leading to unethical action even in those expected to be virtuous by birth and age.
In the Udyoga Parva’s pre-war deliberations, Yudhiṣṭhira articulates a moral warning: covetousness is not merely a desire but a force that dismantles the inner faculties needed for dharma, thereby explaining how respected elders can still fall into wrongdoing.