Shloka 8
Udyoga Parva, Adhyāya 55 — Sañjaya’s Report on Pāṇḍava Readiness and Arjuna’s Dhvaja
ध्वजे हि तस्मिन् रूपाणि चक्ुस्ते देवमायया । महाधनानि दिव्यानि महान्ति च लघूनि च,उन तीनोंने देवमायाके द्वारा उस ध्वजमें छोटी-बड़ी अनेक प्रकारकी बहुमूल्य एवं दिव्य मूर्तियोंका निर्माण किया है
dhvaje hi tasmin rūpāṇi cakṣuste devamāyayā | mahādhanāni divyāni mahānti ca laghūni ca ||
Sañjaya sprach: Auf jenem Banner erschienen, durch die Macht göttlicher Māyā, viele Gestalten—himmlisch und von unschätzbarem Wert—einige gewaltig, andere klein. So wurde das Feldzeichen zu einer Schau wunderbarer, jenseitiger Bilder und deutete an, dass dem Krieg nicht nur Waffen und Strategie vorausgehen, sondern auch Zeichen, die den Geist in Staunen versetzen und den Entschluss beeinflussen sollen.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how perception can be shaped by higher powers (deva-māyā): in moments leading to conflict, awe-inspiring signs and displays can influence courage, fear, and judgment. Ethically, it cautions that appearances—however dazzling—are not themselves dharma; discernment is needed amid spectacle.
Sanjaya describes a war-banner on which many divine, precious forms appear—large and small—through supernatural power. The scene functions as an omen-like, morale-shaping display in the build-up to the great war.