Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

Udyoga Parva, Adhyaya 52: Dhṛtarāṣṭra’s Appraisal of Pāṇḍava Strength and the Case for Restraint

धष्टद्युम्नश्व॒ पाज्चाल्य: क्रूरकर्मा महारथ: । मामकेषु रणं कर्ता बलेषु परमास्त्रवित्‌,उत्तम अस्त्रोंका ज्ञाता और क्रूरतापूर्ण पराक्रम प्रकट करनेवाला पांचालराजकुमार महारथी धृष्टद्युम्न भी मेरी सेनाओंमें घुसकर युद्ध करेगा

Dhṛtarāṣṭra uvāca — Dhṛṣṭadyumnaś ca pāñcālyaḥ krūrakarmā mahārathaḥ | māmakeṣu raṇaṃ kartā baleṣu paramāstravit, uttamāstrāṇāṃ jñātā ca krūratāpūrṇaṃ parākramaṃ prakaṭayitvā pāñcālarājakumāro mahārathī Dhṛṣṭadyumno 'pi mama senāsu praviśya yuddhaṃ kariṣyati |

Dhṛtarāṣṭra sprach: „Und Dhṛṣṭadyumna, der Prinz der Pāñcālas — wild in der Tat und ein großer Wagenkämpfer — wird in meine Heere eindringen und gegen meine Männer Krieg führen. Er ist ein Meister der höchsten Geschosse, kundig in erlesenen Waffen, und wird im Kampf eine harte, unerbittliche Tapferkeit zeigen.“

धृष्टद्युम्नःDhrishtadyumna
धृष्टद्युम्नः:
Karta
TypeNoun
Rootधृष्टद्युम्न
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
पाञ्चाल्यःthe Panchala prince (Panchalya)
पाञ्चाल्यः:
Karta
TypeNoun
Rootपाञ्चाल्य
FormMasculine, Nominative, Singular
क्रूरकर्माone whose deeds are cruel/fierce in action
क्रूरकर्मा:
Karta
TypeAdjective
Rootक्रूरकर्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
महारथःa great chariot-warrior
महारथः:
Karta
TypeNoun
Rootमहारथ
FormMasculine, Nominative, Singular
मामकेषुamong my (people/forces)
मामकेषु:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootमामक
FormMasculine/Neuter, Locative, Plural
रणम्battle, fight
रणम्:
Karma
TypeNoun
Rootरण
FormNeuter, Accusative, Singular
कर्ताdoer; (he) will do/undertake
कर्ता:
Karta
TypeNoun
Rootकृ
FormMasculine, Nominative, Singular
बलेषुin/among the armies
बलेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootबल
FormNeuter, Locative, Plural
परमास्त्रवित्knower of the supreme weapons
परमास्त्रवित्:
Karta
TypeNoun
Rootपरमास्त्रविद्
FormMasculine, Nominative, Singular

धृतराष्ट उवाच

D
Dhṛtarāṣṭra
D
Dhṛṣṭadyumna
P
Pāñcāla

Educational Q&A

The verse highlights the moral weight of war: when conflict becomes inevitable, formidable warriors arise on both sides, and mere power or weapon-skill does not guarantee righteousness. It implicitly contrasts martial excellence with the ethical consequences of choosing war.

Dhṛtarāṣṭra is describing (with apprehension) the strength of the opposing side, noting that Dhṛṣṭadyumna of Pāñcāla—renowned for fierce deeds and mastery of weapons—will penetrate the Kaurava forces and fight intensely.