Shloka 2
Sanatsujāta on Vedic Learning, Truth (Satya), and the Discipline of Dama–Tyāga–Apramāda
सनत्युजात उवाच नैतद् ब्रह्म त्वरमाणेन लभ्यं यन्मां पृच्छन्नतिहृष्यतीव । बुद्धी विलीने मनसि प्रचिन्त्या विद्या हि सा ब्रह्म॒चर्येण लभ्या,सनत्सुजातने कहा--राजन्! तुम जो मुझसे बारंबार प्रश्न करते समय अत्यन्त हर्षित हो उठते हो, सो इस प्रकार जल्दबाजी करनेसे ब्रह्मकी उपलब्धि नहीं होती। बुद्धिमें मनके लय हो जानेपर सब वृत्तियोंका विरोध करनेवाली जो स्थिति है, उसका नाम है ब्रह्मविद्या और वह ब्रह्मचर्यका पालन करनेसे ही उपलब्ध होती है
sanatsujāta uvāca: naitad brahma tvaramāṇena labhyaṃ yan māṃ pṛcchann atihṛṣyatīva | buddhau vilīne manasi pracintyā vidyā hi sā brahmacaryeṇa labhyā ||
Sanatsujāta sprach: „O König, das Brahman, das du suchst, wird nicht durch Hast erlangt, auch wenn du mich immer wieder mit großer Erregung befragst. Wenn der Geist durch tiefes Nachsinnen im Intellekt (buddhi) aufgeht, entsteht jenes Wissen, das alle Regungen des Geistes zügelt; das ist Brahma-vidyā, und es wird nur durch die Disziplin des brahmacarya erlangt.“
सनत्युजात उवाच
Educational Q&A
Liberating knowledge of Brahman is not gained through impatience or emotional excitement; it requires disciplined self-restraint (brahmacarya) and deep contemplation in which the mind’s fluctuations subside into steady discernment (buddhi).
In the Sanatsujātīya section of Udyoga Parva, the sage Sanatsujāta instructs the king (contextually Dhṛtarāṣṭra), correcting his eager questioning and redirecting him toward inner discipline and contemplative practice as the true means to Brahma-knowledge.